ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Pas sulmeve me dronë nga territori i Irakut, Rijadi ndaloi tubacionin Lindje-Perëndim, rrugën kryesore që nxirrte naftën saudite jashtë Gjirit Persik. Deri në 4 për qind e furnizimit botëror rrezikon të dalë nga loja.
Valvula e fundit e sigurisë së tregut botëror të naftës u mbyll të premten. Arabia Saudite njoftoi se kishte ndalur punën e tubacionit Lindje-Perëndim, duke fajësuar sulme me dronë të nisura nga brendësia e Irakut, sulme që, sipas Rijadit, shkaktuan "injuries and some damage" (lëndime dhe njëfarë dëmi).
Asnjë grup nuk ka marrë përgjegjësinë për sulmet. Presidenti amerikan Donald Trump ka drejtuar dyshimet nga grupet përfaqësuese të mbështetura nga Irani që veprojnë brenda Irakut. Ministria e Jashtme e Iranit e hodhi poshtë akuzën të hënën, duke e mohuar atë "categorically" (në mënyrë kategorike).
Pse ka rëndësi ky tubacion: ai shkon deri te porti i Janbusë në Detin e Kuq dhe ushqen rafineritë bregdetare saudite. Gjatë më shumë se gjashtë muajve luftë mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, ai ka qenë rruga kryesore për të rikanalizuar miliona fuçi naftë saudite larg Gjirit Persik. Sipas një analize të Capital Economics të publikuar të hënën, mbyllja e tij mund të nxjerrë jashtë loje deri në 4 për qind të furnizimit botëror me naftë. Ndalesa mund të zgjasë me javë të tëra; shkalla e dëmeve ende nuk është e qartë.
Goditja vjen vetëm pak ditë pasi rebelët hutitë në Jemen, të mbështetur nga Irani, morën nën kontroll qytetin-port të Mokës në Detin e Kuq dhe ishullin Perim, në grykën e ngushticës Bab el-Mandeb, një kalim që prej muajsh po shërbente si alternativë ndaj Ngushticës së Hormuzit. Reagimi i tregjeve ishte i menjëhershëm: kontratat e ardhshme të naftës Brent dhe ato të WTI-së u ngjitën të hënën me mbi 3 për qind, përkatësisht në 108 dhe 103 dollarë për fuçi.
"It would be truly calamitous if the East-West pipeline cannot be repaired and brought on stream soon" (Do të ishte vërtet katastrofike nëse tubacioni Lindje-Perëndim nuk mund të riparohet dhe të vihet sërish në punë shpejt), tha për CNN Bob McNally, president dhe bashkëthemelues i Rapidan Energy Group. "It is by far the most important route by which Saudi Arabia was able to redirect crude flows." (Është pa dyshim rruga më e rëndësishme përmes së cilës Arabia Saudite ishte në gjendje të ridrejtonte rrjedhat e naftës së papërpunuar.)
Deri tani tregu kishte mbajtur. Një pjesë e naftës arriti të dilte nga Ngushtica e Hormuzit, disa vende rritën prodhimin, shumë të tjera hoqën nga rezervat strategjike dhe kërkesa botërore për naftë ka rënë. Por një pjesë e mirë e kësaj qëndrueshmërie mbështetej pikërisht te tubacioni që tani nuk punon.
Sipas Richard Bronze, bashkëthemelues i Energy Aspects, gjatë luftës tubacioni ka pompuar mesatarisht rreth 6 milionë fuçi naftë në ditë, nën kapacitetin e plotë prej 7 milionë fuçish. Ai ka dy funksione: nxjerrjen e naftës së papërpunuar për eksport dhe furnizimin e rafinerive në bregun perëndimor saudit, të cilat eksportojnë produkte si nafta e rëndë (dizeli). Tregtarët, sipas Bronze, janë "even more sensitive" (edhe më të ndjeshëm) ndaj ndërprerjeve në tregun e produkteve të përpunuara, sepse ai treg është më i vogël dhe po vuan edhe nga sulmet ukrainase mbi rafineritë ruse.
Pasojat po shfaqen tashmë te pompat. Javën e kaluar çmimi mesatar i dizelit në Shtetet e Bashkuara kaloi për herë të parë 6 dollarë për gallon, sipas të dhënave të AAA-së. Andy Lipow, president i Lipow Oil Associates, shkroi të hënën se një ndalesë e zgjatur mund ta shtyjë dizelin mbi 6.50 dollarë për gallon.
Ora po rrjedh edhe në depot. Në Janbu ndodhen rreth 15 milionë fuçi naftë, sa për afërsisht katër ditë me ritmet mesatare të tërheqjes, sipas Johannes Rauball, analist i lartë për naftën e papërpunuar në Kpler. Janiv Shah, nënkryetar për tregjet e mallrave në Rystad Energy, parashikon në një analizë të së hënës se rezervat do të mjaftojnë pesë deri në shtatë ditë. Bronze pret se Rijadi do të arrijë të rivendosë një pjesë të rrjedhave përmes tubacionit ndërsa kryen riparimet.
Gurë kalldrëmi të shkulur nga Parku Rinia, gaz lotsjellës dhe mbi 100 të arrestuar: protestat kundër qeverisë në Shqipëri hynë në ditën e shtatë pa asnjë shenjë qetësimi. Kryeministri Rama i quan pjesë të një sulmi të koordinuar, ndërsa protestuesit fajësojnë policinë për dhunën.
