ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Një hetim disamujor identifikon një mësues kuban vallëzimi që jeton në Rusi si koordinatorin e dyshuar të një rrjeti "agjentësh njëpërdorimësh", të rekrutuar në rrjete sociale për zjarrvënie dhe spiunazh në disa vende të Bashkimit Evropian.
Një njoftim pune në Telegram premtonte punë "si fotograf". Një tjetër kërkonte "njerëz me përvojë ushtarake në monitorim, zbulim, logjistikë dhe manovra taktike". Pas këtyre shpalljeve, sipas një hetimi të Deutsche Welle me tri transmetues të tjerë publikë evropianë, qëndronte një mësues kuban vallëzimi latin që jeton në Rusi dhe që dyshohet se drejtoi një varg operacionesh sabotimi në Bashkimin Evropian për llogari të shërbimeve ruse të zbulimit.
Në rrjetet sociale ai paraqitej si "Adrian" ose "Dios", fjala spanjolle për "Zot". Dokumentet gjyqësore dhe të dhënat e rrjedhura u lejuan gazetarëve ta identifikonin si Oemis Ramagoza Durruthy, banor i qytetit verior rus Petrozavodsk. Me origjinë nga Kuba, ai ka të paktën shtatë vjet që jeton në Rusi dhe mban shtetësinë ruse. Me kërkesë të prokurorëve lituanezë, Ramagoza është vendosur në listën ndërkombëtare të të kërkuarve. Prokurorët i lidhin këto operacione me shërbimin e zbulimit ushtarak të Rusisë, GRU-në.
Sipas hetimit, gjatë vitit 2024 ai rekrutoi të paktën një duzinë personash, kryesisht spanjishtfolës, si të ashtuquajtur "agjentë njëpërdorimësh": ish-ushtarakë, punëtorë migrantë dhe njerëz që kërkonin të fitonin para në Evropë. Detyrat përfshinin zjarrvënie ndaj dy bizneseve të materialeve të ndërtimit në Poloni, një depoje autobusësh në Republikën Çeke, një impianti riciklimi në Rumani dhe pajisjeve të destinuara për Ukrainën në një kompani në Lituani.
Për shpërblimin e ofruar, të dhënat nuk përputhen: një nga njoftimet e punës premtonte 1.500 dollarë plus një bonus për çdo operacion të përfunduar, ndërsa në përshkrimin e dytë të hetimit flitet për "deri në disa mijëra dollarë" për çdo detyrë spiunazhi ose sabotimi. Po ashtu mbetet e pazgjidhur shtrirja gjeografike: një version flet për zjarrvënie të koordinuara në "të paktën katër vende të BE-së", ndërsa tjetri emërton si objektiva Poloninë, Lituaninë, Rumaninë dhe Republikën Çeke, duke saktësuar se vetë hetimi u zhvillua në pesë vende evropiane dhe në Kolumbi.
Nëntë nga personat e rekrutuar ndodhen në paraburgim në BE dhe dy janë dënuar. Një prej tyre është kolumbiani Luis Alfonso Murillo Diosa, 34 vjeç në kohën e rekrutimit, i dënuar me gjashtë vjet burg për tentativë sabotimi.
Historia e tij tregon se si funksionon rrjeti. Murillo vjen nga Caicedo, një qytezë rurale në Kolumbinë perëndimore, i rritur në një familje kultivuesish kafeje. Disa vjet të korra të dobëta e futën biznesin familjar në borxhe, sipas një personi të afërt me familjen. Ai kaloi gjashtë vjet në ushtrinë kolumbiane dhe u largua në vitin 2015, sipas dokumenteve gjyqësore, duke u endur më pas mes kurseve për barist, angazhimeve si truproje dhe biznesit të familjes me kafen.
Në fillim të vitit 2024 vendosi të regjistrohej në ushtrinë ukrainase, ku luftëtarët e huaj mund të fitojnë disa mijëra euro në muaj kur dërgohen në vijën e frontit, tregojnë dokumentet gjyqësore. Duke kërkuar informacion, iu bashkua një grupi në Facebook për latinoamerikanë që synonin të luftonin në Ukrainë. Aty e kontaktoi "Dios". Në një mesazh privat ai u prezantua si pjesëtar i një "grupi special" dhe i kërkoi të punonte me të në "misione speciale" në Evropë, në vend që të shkonte në Ukrainë, sipas dokumenteve gjyqësore konfidenciale të konsultuara nga ekipi hetimor.
Murillo e pranoi ofertën. Biletat e avionit, akomodimi dhe transporti tokësor u organizuan nga distanca; të dy nuk u takuan asnjëherë personalisht. Pasi mbërriti në Bukuresht në korrik 2024, mori një imazh satelitor ku ishin shënuar një impiant riciklimi dhe një pus nafte. Detyra ishte të bënte fotografi dhe video, e më pas të vinte zjarrin. Ai u ndalua një natë ndërsa ecte pranë impiantit, pas fotografimeve. Sipas të dhënave gjyqësore, Murillo u tha hetuesve se nuk kishte pasur ndërmend të kryente zjarrvënie, se po përpiqej të mbërrinte në Evropë për të shkuar në Ukrainë dhe se nuk e dinte për kë punonte.
"Shpesh janë njerëz të cenueshëm ata që synohen", tha Daniela Richterova, profesoreshë e asociuar e Studimeve të Zbulimit në King's College London. "Njerëz të cenueshëm që kanë nevojë për para dhe janë të gatshëm të udhëtojnë për para dhe janë të gatshëm të mos bëjnë shumë pyetje për qëllimin e asaj që po kryejnë."
Termi "agjentë njëpërdorimësh" u referohet personave të punësuar shpeshherë online, të cilët ndonjëherë nuk i dinë as identitetet e punëdhënësve të tyre, as qëllimin e vërtetë të detyrave. Sipas studiuesit të konflikteve Keir Giles, autor i disa librave për ushtrinë ruse, Kremlini e ka rritur përdorimin e tyre pasi qeveritë e BE-së dëbuan dhjetëra diplomatë rusë të dyshuar për spiunazh dhe dezinformim pas pushtimit të Ukrainës në vitin 2022. "Kjo la një boshllëk në kapacitetin e Rusisë, dhe iu desh kohë të gjenin këtë mjet të ri për të rekrutuar njerëz të rastësishëm që të kryenin ndonjëherë sulme në dukje të rastësishme", tha Giles.
Sipas tij, zbulimi nuk është domosdoshmërisht problem për Moskën: "Rusia nuk duhet të jetë veçanërisht e kujdesshme për të mbuluar gjurmët e veta, sepse nuk ka asnjë anë negative nga zbulimi." Dhe shtoi: "Dhe, sigurisht, kjo forcon idenë që Rusia dëshiron të projektojë se është e gjithëpushtetshme, se mund të shkaktojë dëme kudo."
Gjatë vitit 2024, agjentë të tillë dogjën një qendër tregtare në Poloni, i vunë zjarrin një dyqani Ikea në Lituani dhe dërguan pako zjarrvënëse që u ndezën në qendra logjistike në disa vende. Autorët e dyshuar shpesh nuk janë rusë dhe nuk kanë lidhje të njohura të mëparshme me shërbimet ruse të zbulimit; mes atyre që janë ndjekur penalisht ka refugjatë ukrainas, kriminelë të nivelit të ulët dhe të rinj vendas që kërkonin para të shpejta.
I njëjti model i atribuohet edhe incidentit në Lajpcig të Gjermanisë. Autoritetet gjermane kanë deklaruar se agjentë njëpërdorimësh drejtuan një dron me eksploziv drejt një avioni ukrainas transporti në Lajpcig në gusht, ndërsa në një përshkrim të dytë të hetimit ngjarja paraqitet si "sulmi i dështuar ndaj Aeroportit të Lajpcigut më 4 gusht". Cili prej dy përshkrimeve pasqyron saktësisht ngjarjen mbetet e paqartë.
"Hetimi tregon se si shërbimet ruse të zbulimit veprojnë përtej kufijve kombëtarë dhe vazhdojnë të synojnë grupe të reja për fushatat e tyre të sabotimit", tha Mathias Bölinger, drejtues i ekipit hetimor të DW-së. "Kjo është një sfidë jo vetëm për autoritetet e sigurisë, por edhe për ne si gazetarë. Së bashku me partnerët tanë, e hetuam këtë histori në pesë vende evropiane dhe në Kolumbi."
Gurë kalldrëmi të shkulur nga Parku Rinia, gaz lotsjellës dhe mbi 100 të arrestuar: protestat kundër qeverisë në Shqipëri hynë në ditën e shtatë pa asnjë shenjë qetësimi. Kryeministri Rama i quan pjesë të një sulmi të koordinuar, ndërsa protestuesit fajësojnë policinë për dhunën.
