ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Në prag të aktgjykimit të 16 shtatorit për katër ish-udhëheqësit e UÇK-së, të dhënat e Ministrisë së Drejtësisë tregojnë se mbrojtja juridike e të akuzuarve para Dhomave të Specializuara i ka kushtuar buxhetit të Kosovës mbi 40.6 milionë euro, ndërsa auditimi i këtyre pagesave mbetet i paqasshëm për publikun.
Mbi 40.6 milionë euro janë paguar nga buxheti i Kosovës për mbrojtjen juridike dhe mbështetjen financiare të personave të akuzuar para Dhomave të Specializuara në Hagë. Pjesa dërrmuese e kësaj shume, rreth 39.8 milionë euro, ka shkuar për mbrojtjen juridike, sipas të dhënave të Ministrisë së Drejtësisë të Kosovës, të dërguara si përgjigje ndaj kërkesës së Radios Evropa e Lirë.
Vetëm për Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin, katër të akuzuarit para Dhomave të Specializuara, janë paguar rreth 28.47 milionë euro, në periudhën nga viti 2021 deri më 14 shtator 2026.
Shifrat bëhen publike në prag të 16 shtatorit, datës kur katër ish-udhëheqësit e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës pritet të dëgjojnë aktgjykimin, pas më shumë se tre vjetësh gjykimi. Të katërt mbahen në paraburgim në Hagë prej nëntorit të vitit 2020 dhe akuzohen për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit. Ata i kanë mohuar akuzat dhe janë deklaruar të pafajshëm.
Mbështetja financiare nuk është një zgjedhje politike e momentit, por një detyrim që Kosova e ka marrë përsipër me ligj: shteti mbulon shpenzimet e mbrojtjes dhe forma të tjera mbështetjeje për personat e akuzuar ose potencialisht të akuzuar nga Dhomat e Specializuara. Baza u vendos në vitin 2015, kur Kuvendi i Kosovës miratoi Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe, paralelisht, ligjin për mbrojtjen juridike dhe mbështetjen financiare të personave potencialisht të akuzuar.
Sa i takon parave të ndara nga buxheti, Ministria e Drejtësisë ka dhënë shifra vetëm nga viti 2020 e tutje: 14.14 milionë euro për vitet 2020 dhe 2021 së bashku, 6.85 milionë euro në 2022, 7 milionë euro në 2023, 6.85 milionë euro në 2024 dhe nga 8.05 milionë euro për vitet 2025 dhe 2026. Së bashku, kjo është rreth 50.95 milionë euro për periudhën 2020-2026. Për vitet para 2020 ministria nuk ka dhënë të dhëna, ndonëse kërkesa kishte shtrirje nga viti 2015. Të dhënat e buxheteve të Kosovës, të përmbledhura nga Radio Evropa e Lirë, tregojnë se ndarjet për këtë qëllim gjatë periudhës 2018-2026 kalojnë 60 milionë euro. Aktualisht, sipas ministrisë, nuk ka detyrime të papaguara ndaj avokatëve apo përfituesve të tjerë brenda këtij programi.
Pika më e ndjeshme nuk është sasia, por kontrolli. Shpenzimet i nënshtrohen auditimit nga Zyra Kombëtare e Auditimit, por rezultatet nuk janë të qasshme për publikun. Në raportet e auditimit të Ministrisë së Drejtësisë, ZKA-ja ka sqaruar se pagesat nga subvencionet dhe transferet për mbrojtjen juridike dhe mbështetjen financiare të personave potencialisht të akuzuar klasifikohen në nivelin e kufizuar dhe, për këtë arsye, nuk përfshihen në raportin publik të auditimit të ministrisë. Sipas ZKA-së, këto pagesa auditohen ndaras dhe për ato përgatitet një raport i posaçëm, që u komunikohet vetëm palëve përgjegjëse.
Mungesa e informacionit për destinacionin e këtyre parave publike është një shqetësim që Instituti i Kosovës për Drejtësi e ngre prej vitit 2020. Drejtori ekzekutiv i IKD-së, Ehat Miftaraj, konsideron se publiku duhet të dijë jo vetëm shumën totale, por edhe sa është paguar për secilin të akuzuar dhe cilat kategori shërbimesh janë mbuluar, pa u cenuar konfidencialiteti i mbrojtjes.
Drejtori në Qendrën për Ndihmë Juridike dhe Zhvillimin Rajonal (CLARD), Anton Nrecaj, kërkon një dallim të qartë mes buxhetit të ndarë dhe parave të shpenzuara realisht. Sipas tij, transparenca duhet të mundësojë verifikimin nëse pagesat janë bërë në përputhje me ligjin, me tarifat dhe me kompleksitetin e rasteve.
Pagesat për mbrojtjen realizohen mbi bazën e Udhëzimit Administrativ MD 08/2022, të ndryshuar dhe plotësuar në vitin 2024. Një kategori më e vogël e shpenzimeve lidhet me vizitat familjare, të mbuluara sipas një udhëzimi administrativ të miratuar në 2020 dhe të ndryshuar në 2022: rregullat në fuqi parashikojnë që një person i akuzuar mund të vizitohet, me mbështetje financiare, nga më së shumti 12 anëtarë të ngushtë të familjes brenda një viti dhe jo më shumë se tre anëtarë për një vizitë.
Dhomat e Specializuara, të themeluara në vitin 2015 mbi bazën e ligjeve të Kosovës dhe me seli në Hagë, përbëhen nga gjykatës dhe prokurorë ndërkombëtarë. Ato trajtojnë pretendimet për krime të kryera gjatë dhe pas luftës së viteve 1998-1999, të lidhura me ish-pjesëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.
Pas vitesh pritjeje, mosmarrëveshja për qindra miliona euro të paguara nga buxhetet komunale arriti në fazën e parë dëgjimore. Drejtori ekzekutiv i AKK-së, Sazan Ibrahimi, thotë se niveli qendror as që u paraqit.
