Masakra rraciste në Buffalo: Gendron përballet me rrezikun e dënimit me vdekje

Katër vjet pas sulmit që la dhjetë të vdekur në një supermarket në Buffalo të shtetit të Nju Jorkut, Payton Gendron rikthehet para gjykatës. Kësaj radhe në lojë nuk është më fajësia e tij, por jeta e tij. Përzgjedhja e jurisë në gjyqin federal, ku ai rrezikon dënimin me vdekje, pritet të nisë të martën.

Gendron përballet me mbi dy duzina akuza federale për krime urrejtjeje (Departamenti amerikan i Drejtësisë ka ngritur 26 të tilla) dhe me më shumë se një duzinë akuza që lidhen me armët e zjarrit. Ai po vuan tashmë burgim të përjetshëm, pasi në vitin 2023 u deklarua fajtor për akuzat shtetërore të vrasjes. Në atë gjyq, me lot në sy, ai pranoi krimet dhe hoqi dorë nga pikëpamjet e tij të mëparshme.

Mbrojtja nuk do ta kundërshtojë fajësinë. Synimi i saj i vetëm është ta shpëtojë Gendronin nga ekzekutimi. "Asgjë nuk do ta ndryshojë faktin që Payton Gendron do të vdesë në burg", deklaroi zyra federale e mbrojtësve publikë, e cila e përfaqëson atë. "Në gjyq, ne do të paraqesim prova lehtësuese për Paytonin, të cilat juria duhet t'i marrë parasysh kur të marrë vendimin e saj. Asgjë që themi apo bëjmë nuk synon të jetë mosrespektuese apo e pandjeshme ndaj viktimave, të mbijetuarve apo të dashurve të tyre."

Rruga drejt këtij gjyqi u hap në vitin 2024, kur Departamenti i Drejtësisë, nën administratën e presidentit Joe Biden, vendosi të kërkonte dënimin me vdekje. Ishte çështja e parë e këtij lloji e mbikëqyrur nga prokurori i atëhershëm i përgjithshëm, Merrick Garland, i cili më parë kishte vendosur një moratorium mbi dënimin me vdekje. Gendron dhe avokatët e tij njoftuan se ai do të deklarohej fajtor edhe në çështjen federale vetëm në këmbim të një dënimi të përjetshëm. Departamenti i Drejtësisë e hodhi poshtë këtë propozim.

Për familjet e viktimave, pyetja se çfarë dënimi meriton autori nuk ka një përgjigje të vetme. Wayne Jones, nëna e të cilit, Celestine Chaney, u vra në sulm, thotë se nuk do të donte ta shihte autorin të dënuar me vdekje. Mungesa e përditshme e nënës është një nga arsyet. "Unë me të vërtetë mendoj se ai thjesht duhet të ulet dhe të detyrohet të mendojë për këtë vit pas viti pas viti dhe thjesht të jetë i mjerë", tha Jones, i cili planifikon ta ndjekë gjyqin. "Kur isha më i ri, ndoshta do të isha më i prirur të thoja ‘vriteni’. Por, në këtë pikë, dua të them, ai ka ende të paktën 20-30 vjet ankimesh përpara."

Të tjerë nuk e kundërshtojnë plotësisht dënimin kapital. Zeneta Everhart, anëtare e Këshillit Bashkiak të Buffalos, kandidoi për këtë post më shumë se një vit pasi djali i saj i mbijetoi të shtënave. "Unë kurrë nuk kam qenë si ata që thonë ‘Hurra! Shkoni për dënimin me vdekje.’ Kjo kurrë nuk kam qenë unë", tha ajo. "Dhjetë njerëz vdiqën atë ditë në një mënyrë të egër, në një mënyrë të tmerrshme, të llahtarshme dhe traumatike." Sipas saj, jeta e djalit të saj, që sot është 25 vjeç, dhe e dy të mbijetuarve të tjerë ka ndryshuar përgjithmonë.