Marrëveshja për Grenlandën: SHBA rikthen bazën e Luftës së Ftohtë dhe hyn te patrulla daneze

Në Narsarsuaq, në jug të Grenlandës, kanë mbetur vetëm disa dhjetëra banorë që kur amerikanët mbyllën bazën Bluie West One në vitet '50. Tani, kjo pikë pritet të rikthehet në hartën ushtarake të Uashingtonit. Po ashtu edhe Mestersvig, një pikë ushtarake në lindje të ishullit, e përdorur nga Patrulla Sirius, njësi e forcave speciale daneze që patrullon me qen sajash.

Rihapja e bazës së Luftës së Ftohtë dhe vendosja e forcave amerikane në postin lindor janë pjesë e një marrëveshjeje më të gjerë sigurie që Shtetet e Bashkuara, Danimarka dhe Grenlanda pritet ta nënshkruajnë të martën. Emrat e dy lokacioneve janë raportuar nga agjencia Reuters, duke iu referuar burimeve të paidentifikuara.

Presidenti amerikan Donald Trump e njoftoi marrëveshjen të premten e kaluar, duke thënë se ajo i jep SHBA-së "kontroll të përhershëm mbi sigurinë, dhe mbi të gjitha nevojat e tjera" në territorin ishullor danez. Të premten ai u shpreh i kënaqur me marrëveshjen, me pretendimin se ajo adreson "TË GJITHA shqetësimet tona të shumta amerikane" dhe pa asnjë kosto për SHBA-në.

Kushtet e plota mbeten të pashpallura dhe mund të mos finalizohen deri në momentin kur tri qeveritë do të firmosin në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork.

Marrëveshja vjen pas muajsh presioni të Trumpit për kontroll amerikan mbi Grenlandën, gjatë të cilëve ai disa herë nuk e përjashtoi përdorimin e forcës ushtarake ose ekonomike për ta marrë territorin gjysmautonom danez, duke alarmuar grenlandezët dhe duke hapur një çarje brenda vendeve të NATO-s. Grenlanda ka insistuar se nuk është në shitje, ndërsa Bashkimi Evropian u bashkua më herët këtë vit në një qortim ndaj Trumpit për fushatën e tij për ta blerë ishullin.

Nga ana e saj, qeveria e Grenlandës deklaroi javën e kaluar se marrëveshja do të forcojë sigurinë e ishullit, atë të Danimarkës, të SHBA-së dhe të aleancës më të gjerë perëndimore. Kryeministrja daneze Mette Frederiksen theksoi se pakti "njeh sovranitetin dhe integritetin territorial të Mbretërisë dhe të drejtën e popullit grenlandez për vetëvendosje".

Dispozitat më të gjera do t'ua ndalonin vendeve jashtë NATO-s, veçanërisht Kinës dhe Rusisë, krijimin e një prezence ushtarake në Grenlandë, si dhe do të ndalonin investimet e ndjeshme nga jo-aleatët në sektorin e mineraleve kritike dhe të minierave. Tërheqja e akullit detar ka hapur rrugë të reja detare dhe ka zbuluar depozita minerale në Arktik, duke tërhequr SHBA-në, Rusinë dhe Kinën drejt forcimit të pranisë së tyre në rajon.

Në të njëjtën linjë, sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, u kërkoi të hënën udhëheqësve të aleatëve arktikë, mes tyre Kanadasë, Danimarkës, Grenlandës, Norvegjisë dhe Suedisë, të rrisin shpenzimet e mbrojtjes në rajon, duke nënvizuar nevojën për zhvillimin e kapaciteteve sovrane ushtarake dhe ekonomike, si dhe financimin e infrastrukturës kritike.