ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Memorandumi i Mirëkuptimit i nënshkruar më 17 qershor mes Uashingtonit dhe Teheranit skadoi të hënën, i minuar nga formulime të paqarta për kontrollin e Ngushticës së Hormuzit — ndërsa lufta ndaj Iranit mbetet larg zgjidhjes.
Marrëveshja që duhej të ndalte një luftë ka rënë. Memorandumi i Mirëkuptimit mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, i nënshkruar më 17 qershor, skadoi të hënën në mes të bisedimeve që ishin bllokuar. Përleshjet në shkallë të plotë janë ndërprerë përkohësisht, por lufta ndaj Iranit, që nisi më 28 shkurt, mbetet ende pa zgjidhje.
Marrëveshja me 14 pika, e ndërmjetësuar nga Islamabadi, u nënshkrua nga presidenti iranian Masoud Pezeshkian dhe presidenti amerikan Donald Trump. Ajo ishte një armëpushim i rënë dakord pas bisedimeve të nivelit të lartë të pritura dhe të ndërmjetësuara nga Pakistani, dhe hapi një periudhë 60-ditore negociatash që synonin një marrëveshje më të gjerë paqeje.
Në tekstin e saj, të dyja palët ranë dakord për "ndërprerjen e menjëhershme dhe të përhershme të operacioneve ushtarake në të gjitha frontet, përfshirë Libanin". Uashingtoni pranoi t'i jepte fund bllokadës detare brenda 30 ditësh, të tërhiqte forcat e tij nga afërsia e Iranit pasi të arrihej një "marrëveshje përfundimtare" dhe të niste punën për një paketë rindërtimi e zhvillimi për Iranin prej të paktën 300 miliardë dollarësh. SHBA gjithashtu ra dakord të heqë sanksionet ndaj Iranit, të lëshojë përjashtime për eksportet iraniane të naftës dhe t'i lejojë Teheranit qasje në fondet e ngrira jashtë vendit.
Nga ana e vet, Irani u zotua të pastronte minat në Ngushticën e Hormuzit dhe të lejonte kalimin e anijeve "pa asnjë tarifë" për 60 ditë. Teherani ripohoi gjithashtu se nuk do të kërkonte të ndërtonte armë bërthamore dhe se do të negocionte për çështje si pasurimi i uraniumit. Detajet e mëtejshme do të vinin në një "marrëveshje përfundimtare" që do të mbështetej nga Kombet e Bashkuara.
Por marrëveshja u shemb pikërisht nga formulimet e paqarta. Tri klauzola shkaktuan mosmarrëveshjet kryesore, mbi të gjitha rreth pyetjes se kush kishte kontrollin e fundit mbi transportin detar përmes ngushticës. Neni 5 i memorandumit premtonte "kalim të sigurt të anijeve tregtare" përmes Hormuzit dhe përcaktonte:
"Pas nënshkrimit të këtij memorandumi, Republika Islamike e Iranit do të bëjë përgatitjet duke përdorur përpjekjet e saj më të mira për kalimin e sigurt të anijeve tregtare pa asnjë tarifë vetëm për 60 ditë nga Gjiri Persik në Detin e Omanit dhe anasjelltas. Qarkullimi i anijeve tregtare do të nisë menjëherë, dhe duke pasur parasysh nevojën për heqjen e pengesave teknike dhe ushtarake, çminimi nga Republika Islamike e Iranit do të vendoset brenda 30 ditësh. Republika Islamike e Iranit do të zhvillojë dialog me Sulltanatin e Omanit për të përcaktuar administrimin e ardhshëm dhe shërbimet detare të Ngushticës së Hormuzit, në diskutim me shtetet e tjera bregdetare të Gjirit Persik, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare të zbatueshme dhe të drejtat sovrane të shteteve bregdetare të Ngushticës së Hormuzit."
Ky formulim u bë skena e përplasjes. Irani nisi sulme kundër disa anijeve që nuk kishin ndjekur rrugën e miratuar prej tij. Si pasojë, SHBA rinisën goditjet ndaj Iranit, çka shkaktoi sulme të tjera nga Irani ndaj objektivave ushtarake amerikane në vendet e Gjirit dhe në Jordani, si dhe ndaj infrastrukturës energjetike dhe të tjera. Trump e cilësoi memorandumin "të mbyllur" brenda një muaji nga nënshkrimi, ndërsa dy palët shkëmbenin sulme pavarësisht "armëpushimit".
Joey Hood, ish-drejtor në detyrë i Zyrës për Çështjet Iraniane në Departamentin e Shtetit të SHBA, tha se memorandumi "ishte i dënuar të dështonte", sepse "ishte shkruar shumë keq dhe i dha Iranit mundësinë ta interpretonte memorandumin sikur i jepte atij sovranitet mbi Ngushticën e Hormuzit dhe të ardhmen e Libanit". Sipas Hood, "nëse do të kishin qenë të përfshirë diplomatë profesionistë nga ana amerikane, ai kurrë nuk do të ishte shkruar ashtu siç u shkrua. Kurrë nuk do t'i kishte lejuar Iranit atë hapësirë manovrimi".
Ndërkohë, edhe pse memorandumi parashikonte një armëpushim në të gjitha frontet, përfshirë Libanin dhe Gazën, Izraeli ka vijuar goditjet në të dyja territoret. Izraeli ende pushton rreth një të pestën e Libanit, ku thotë se po godet bastionet e Hezbollahut të mbështetur nga Irani.
Ministria e Mbrojtjes e Serbisë promovoi një dokumentar që lartëson korpusin e Prishtinës, njësinë dy komandantët e së cilës u dënuan në Hagë për krime lufte. Në premierën në Nish ishte i pranishëm edhe njëri prej tyre, Vlladimir Llazareviqi.
