Ligji për Byronë shkon në Kuvend: pasurinë e pajustifikueshme e konfiskon vetëm gjykata

Byroja që do të ndjekë pasuritë e zyrtarëve publikë që nuk përputhen me të ardhurat e tyre të ligjshme nuk do të mund të konfiskojë asgjë vetë. Fjalën e fundit do ta ketë vetëm gjykata. Kështu e ka përshkruar ministrja e Drejtësisë, Donika Gërvalla, Projektligjin për Byronë Shtetërore për Verifikimin dhe Konfiskimin e Pasurisë së Pajustifikueshme, i cili tashmë është dërguar në Kuvendin e Kosovës.

Gërvalla e ka cilësuar projektligjin si një nga shtyllat kryesore të reformës në sistemin e drejtësisë dhe si produkt të një rruge të gjatë, që ka kaluar përmes vlerësimit të Komisionit të Venecias dhe shqyrtimit të Gjykatës Kushtetuese.

"Një lajm jashtëzakonisht i mirë është që po dërgojmë në Kuvend edhe ligjin për Byronë. Që nga mandati i kaluar ky ligj ka pësuar disa ndryshime të lehta dhe është dërguar edhe një herë në konsultime publike. Projektligji që kemi dërguar në Kuvend duhet parë si rezultat i një procesi të tërë. Ai ka kaluar nëpër disa faza të hartimit dhe rishikimit, është vlerësuar nga Komisioni i Venecias, është shqyrtuar nga Gjykata Kushtetuese, është ndryshuar në bazë të gjetjeve të saj dhe është rihapur për konsultim publik ku janë marrë parasysh në masë mjaft të madhe edhe komentet e shoqërisë civile", tha Gërvalla.

Sipas ministres, iniciativa zyrtare për krijimin e këtij mekanizmi nisi në vitin 2020, si pjesë e reformave në drejtësi, në sundimin e ligjit dhe në luftën kundër korrupsionit. Ideja, shpjegoi ajo, ishte të mbushej një boshllëk që procedurat penale nuk arrijnë ta mbulojnë.

"Qëllimi ka qenë që Kosovës t'i jepet një instrument shtesë për trajtimin e rasteve kur ekziston një mospërputhje e konsiderueshme ndërmjet pasurisë së një zyrtari publik dhe të ardhurave të tij të ligjshme, por kur mekanizmat ekzistues të ndjekjes penale nuk janë të mjaftueshëm për të mundësuar konfiskimin e kësaj pasurie", tha ministrja.

Thelbi i ndryshimit qëndron te natyra e procedurës. Gërvalla sqaroi se ligji parashikon një proces civil para gjykatës, me standarde të përcaktuara të provës dhe me të drejtë ankese, ndërsa Byroja mbetet një organ përgatitor dhe analitik.

"Ky ligj nuk më krijon një mekanizëm penal dhe Byroja nuk konfiskon pasuri. Projektligji parashikon një procedurë civile që zhvillohet para gjykatës, me standarde të përcaktuara të provës dhe me të drejtë ankese. Byroja ka rol përgatitor dhe analitik. Ajo mbledh, analizon dhe verifikon të dhënat dhe kur vlerëson se plotësohen kushtet ligjore e paraqet çështjen para gjykatës. Byroja vetë nuk merr vendim për konfiskim. Vendimin përfundimtar, përfundimtar për konfiskimin e pasurisë e merr ekskluzivisht gjykata", theksoi ajo.

Personi ndaj të cilit zhvillohet procedura, sipas ministres, do të ketë të drejtë të paraqesë prova, të kundërshtojë pretendimet dhe provat e Byrosë, si dhe të përdorë mjetet juridike që i garanton ligji. Gërvalla e paraqiti këtë si pikën më delikate të hartimit.

"Që nga fillimi kemi qenë të vetëdijshëm se bëhet fjalë për një mekanizëm të ri dhe të ndjeshëm, i cili duhet të vendosë balancën e duhur ndërmjet interesit publik për luftimin e pasurisë së pajustifikueshme dhe mbrojtjes së të drejtave individuale. Pikërisht ruajtja e kësaj balance ka qenë një prej parimeve kryesore që e ka udhëhequr hartimin e këtij projektligji", u shpreh ajo.