Kush i shpall zgjedhjet pas 6 tetorit? Haxhiu i kërkon Kushtetueses ta zgjidhë nyjën

Një ditë para skadimit të afatit për zgjedhjen e presidentit, ushtruesja e detyrës së presidentit të Kosovës, Albulena Haxhiu, i është drejtuar Gjykatës Kushtetuese me një pyetje që mund të përcaktojë rrjedhën politike të javëve në vijim: kush i ushtron kompetencat presidenciale kur mbaron mandati i saj gjashtëmujor dhe Kuvendi ende nuk ka zgjedhur kreun e ri të shtetit?

Kërkesa është dorëzuar më 5 tetor dhe mbështetet në nenin 113, paragrafi 3, nënparagrafi 1 i Kushtetutës. Këtë e ka konfirmuar Zyra e Presidentes në një përgjigje me shkrim për Radion Evropa e Lirë më 6 tetor, pikërisht në ditën kur skadon afati për zgjedhjen e presidentit të ri.

"Kemi kërkuar të përcaktohet se si dhe nga kush ushtrohen kompetencat e domosdoshme presidenciale pas përfundimit të periudhës gjashtëmujore, kur presidenti i ri ende nuk është zgjedhur", tha Zyra e Presidentes.

Nyja është kushtetuese. Gjykata Kushtetuese përcaktoi në mars se, nëse presidenti nuk zgjidhet brenda afatit, Kuvendi shpërndahet automatikisht dhe zgjedhjet e parakohshme parlamentare duhet të mbahen brenda 45 ditësh. Por kompetencën për shpalljen e zgjedhjeve Kushtetuta ia njeh presidentit, ndërsa neni 90 përcakton se pozita e ushtruesit të detyrës nuk mund të ushtrohet për më shumë se gjashtë muaj. Me fjalë të tjera, afati për zgjedhje fillon të rrjedhë, por mbetet e paqartë kush ka autoritetin për t'i shpallur ato.

Pikërisht këtë pikë Haxhiu ia ka dërguar Gjykatës për interpretim. "Kushtetuta këtë kompetencë ia njeh presidentit. Përcaktimi i autoritetit që mund ta ushtrojë atë në rrethanat e krijuara është një nga çështjet kryesore që ia kemi shtruar Gjykatës", tha Zyra e Presidentes.

Qëndrimi i institucionit është se duhet të gjendet një zgjidhje kushtetuese që mundëson shpalljen dhe mbajtjen e zgjedhjeve brenda afateve të përcaktuara. Zyra e Presidentes e mbështet këtë në parimin e "vijimësisë institucionale": "Dispozitat kushtetuese duhet të interpretohen në ndërlidhje, në mënyrë që përfundimi i një afati të mos e bëjë të pamundur përmbushjen e detyrimeve të tjera kushtetuese". Sipas saj, çështja i është dërguar Gjykatës pikërisht për të gjetur një zgjidhje që e garanton këtë vijimësi brenda rendit kushtetues.

Haxhiu e ushtron detyrën e presidentes që nga përfundimi i mandatit të presidentes së mëparshme, Vjosa Osmani, më 4 prill.

Gjykata Kushtetuese ende nuk ka bërë publik ndonjë vendim për çështjet e ngritura nga Haxhiu dhe as nuk e ka konfirmuar publikisht pranimin e kërkesës.