ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Tre ulëse ndanin bllokun e majtë nga ai i djathtë kur përfundoi numërimi në Suedi. Kryeministri konservator Ulf Kristersson kërkoi të shkarkohej nga detyra, ndërsa Magdalena Andersson hyn në negociata me tre partnerë që nuk pajtohen mes tyre.
Kryeministri i Suedisë, Ulf Kristersson, konservator dhe kreu i Moderatëve, ka dorëzuar detyrën pasi blloku i djathtë që drejtonte u mbyt në një humbje minimale përballë opozitës së majtë. Sipas Autoritetit Zgjedhor suedez, blloku i majtë, i udhëhequr nga socialdemokratja Magdalena Andersson, del me 176 ulëse në Riksdagun 349 vendesh, ndërsa blloku i djathtë me 173.
"Tani është kryetari i Parlamentit ai që do të drejtojë fazën tjetër të rrugës drejt një qeverie të re. Me këtë kërkoj që të shkarkohem nga detyra e kryeministrit, që kjo punë të fillojë menjëherë", shkroi Kristersson. Dorëzimi i detyrës ishte hapi i domosdoshëm për të nisur negociatat për qeverinë e ardhshme.
Mbetet e paqartësuar forma e saktë e dorëheqjes: sipas BBC-së dhe Le Monde-it ai e njoftoi vendimin me një postim në rrjetin X të enjten pasdite, ndërsa sipas Politico Europe ai i dorëzoi dorëheqjen kryetarit të Parlamentit me një letër, pak pasi u numëruan votat e fundit. Le Monde-i e vendos njoftimin e Autoritetit Zgjedhor të enjten, më 17 shtator, datë që nuk përmendet nga burimet e tjera.
Në letrën e dorëheqjes, Kristersson kërkoi bisedime mes "të gjitha partive", duke argumentuar se vijat e kuqe të vendosura më parë e vështirësojnë krijimin e një koalicioni. "Tani do të nevojitet një hapje konstruktive nga partitë në Riksdag, që një kryeministër të tolerohet dhe që një qeveri e re të fitojë mbështetje për buxhetin e shtetit", shkroi ai, duke shtuar: "Do të duhet të mbahen bisedime me të gjitha partitë për të gjetur rrugë rreth këtyre bllokadave dhe për të krijuar kushtet për një qeveri stabile dhe efektive." Ai nuk përmendi me emër Anderssonin, as mosmarrëveshjen mes të Gjelbërve dhe Partisë së Majtë. Në komunikimin e dorëheqjes, Kristersson i cilësoi "të ndërlikuara" kushtet e opozitës për formimin e qeverisë së radhës, "sepse deklaratat e ndryshme të partive përpara ditës së zgjedhjeve mund të krijojnë pengesa".
Numërimi u zgjat sepse gara ishte ekstremisht e ngushtë, por burimet nuk pajtohen mbi peshën e votave të mbetura: BBC-ja flet për rreth 50.000 vota që ndanin dy blloqet dhe për votat e parakohshme të mbërritura me vonesë e atyre nga jashtë, të cilat komisionet zgjedhore nisën t'i numërojnë të mërkurën; Le Monde raporton se mungonin rreth 300.000 vota nga jashtë dhe nga votimi i parakohshëm, për të cilat u desh një ditë shtesë numërimi. Sipas Politico Europe, numërimi u mbyll katër ditë pas përfundimit të votimit, në një nga zgjedhjet më të ngushta në historinë suedeze. Rezultatet i nënshtrohen certifikimit formal në ditët në vijim dhe pritet të finalizohen këtë fundjavë.
Andersson, ish-kryeministre dhe kryetare e Socialdemokratëve, ka nisur bisedimet për formimin e qeverisë me Partinë e Majtë, Partinë e Qendrës dhe Partinë e Gjelbër. Partia e saj fitoi më shumë ulëse në parlament, por për një shumicë i duhen tre partnerët e bllokut. Dy prej tyre janë në përplasje: Partia e Majtë ka kushtëzuar mbështetjen me ministra në qeveri, ndërsa Partia e Qendrës, liberale, thotë se një gjë të tillë nuk mund ta pranojë. Në një pikë, BBC-ja e trajton Partinë e Qendrës si parti opozitare në bisedime me Anderssonin, ndërsa Politico e përshkruan si anëtare të bllokut të majtë.
Bisedimet pritet të zgjatin javë të tëra. Data më e afërt në të cilën mund të betohet një kryeministër i ri është 29 shtatori. Përvoja e tregon vështirësinë: pas zgjedhjeve të 2022-s u deshën 37 ditë për të formuar qeveri, kurse në 2018-ën 134 ditë. Në Suedi ekzistojnë dy blloqe të mëdha politike, katër parti të djathta dhe katër të majta, dhe suedezët janë mësuar me qeveri koalicioni e pakice. Pasi kryeministri dorëhiqet, kryetari i Riksdagut zhvillon bisedime me të gjitha partitë për të propozuar një kandidat, i cili më pas votohet nga deputetët. Kristersson pritet të mbajë rolin e kryeministrit në detyrë deri në formimin e qeverisë së re.
Nga fushata, Andersson, e ardhur nga krahu i majtë i partisë së saj, por që më pas e ka zhvendosur kursin drejt qendrës, ka premtuar rritje të tatimeve për të ardhurat e larta, forcimin e sistemit të mbrojtjes sociale dhe shkurtimin e kohës së pritjes në shëndetësi. Njëkohësisht, ajo është zotuar të ruajë pjesën më të madhe të politikave të shtrënguara të qeverisë Kristersson për imigracionin dhe luftën ndaj kriminalitetit. Diferencat mes partive, veçanërisht mbi tatimet, mbeten pengesa kryesore e negociatave.
Humbësi më i madh i natës zgjedhore janë Demokratët e Suedisë (SD), parti e ekstremit të djathtë kundër imigracionit, që mbështeti qeverinë e Kristerssonit nga jashtë dhe që shpresonte të hyjë për herë të parë në pushtet me ministra. Kristersson i kishte premtuar vende në kabinet nëse fitonte zgjedhjet. Në vend të kësaj, partia humbi vota, ulëse dhe influencë: për herë të parë pas hyrjes në Parlament në 2010-ën, ajo ra nga 20,5 për qind në 2022 në 17,6 për qind, tri pikë përqindje më pak, duke ia kthyer Moderatëve të Kristerssonit pozitën e forcës së dytë politike të vendit.
SD u themeluan nga simpatizantë nazistë në vitet 1980 dhe u mbajtën për dekada në izolim politik nga partitë kryesore. Nga mesi i viteve 2000 partia ndërtoi një imazh të ri, kulmi i të cilit erdhi në 2022-n, kur u bë forca e dytë e Suedisë me një fushatë të përqendruar mbi imigracionin dhe krimin e dhunshëm. Koalicioni i qendrës së djathtë që ajo mbështeti nga jashtë ndërmori një shtrëngim të thellë të politikës migratore.
Një zgjidhje që herë pas here diskutohet nga komentuesit suedezë është një koalicion i madh mes Socialdemokratëve të Anderssonit dhe Moderatëve të Kristerssonit, që do të hiqte nevojën e mbështetjes nga ekstremet. Por edhe bashkë, dy partive do t'u duhej mbështetja e një të trete për shumicë, dhe bashkëpunimi mes dy kampeve rivale shihet nga njohësit e politikës suedeze si tepër i vështirë.
Invalidët e UÇK-së, familjarët e dëshmorëve dhe të të zhdukurve, si dhe viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës që jetojnë jashtë vendit lirohen nga tarifat për dokumente. Vendimi i MPJD-së është në fuqi që nga 14 tetori 2026.
