ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Afati kushtetues për zgjedhjen e presidentit skadon në mesnatë dhe marrëveshja mes partive nuk shihet askund. Jashtë Kuvendit, protestat kundër dënimeve të ish-krerëve të UÇK-së kanë dalë nga kontrolli, ndërsa 15 nëntori po përvijohet si data e mundshme e zgjedhjeve të reja.
Kosova po numëron orët e fundit para afatit të mesnatës për zgjedhjen e presidentit dhe ende nuk ka asnjë kandidat që bashkon partitë. Nëse afati kalon pa rezultat, vendi shkon drejt zgjedhjeve të reja, me 15 nëntorin që po përmendet si data më e mundshme për votimin.
Kriza u ashpërsua të hënën. Deputetët nuk arritën të sigurojnë kuorumin për seancën e zgjedhjes së presidentit, ndërsa jashtë Kuvendit policia përdori gaz lotsjellës dhe autobotë uji pas përplasjeve në të cilat u hodhën fishekzjarrë dhe shishe. Deri atëherë, Prishtina kishte parë gati tri javë tubimesh kryesisht paqësore, me qindra protestues, mes tyre edhe veteranë të UÇK-së.
Në qendër të protestave është ligji për Dhomat e Specializuara të Kosovës, gjykata me seli në Hagë. Protestuesit kërkojnë ndryshime që prekin kohëzgjatjen e dënimeve dhe vendin ku të dënuarit i vuajnë ato. Pakënaqësia shpërtheu pas vendimit të 16 shtatorit, me të cilin u dënuan ish-krerë të UÇK-së, përfshirë ish-presidentin Hashim Thaçi, të cilit gjykata i dha 25 vjet burg.
Pas vendimit, Partia Demokratike e Kosovës (PDK), opozita që dikur drejtohej nga Thaçi, propozoi amendamente që synojnë kufizimin e gjykatës: tavan prej 15 vjetësh për dënimet me burg, mundësinë që të dënuarit t'i vuajnë dënimet në Kosovë, ankimin para Gjykatës Supreme të Kosovës, faljen presidenciale dhe ngushtimin e juridiksionit kohor të gjykatës. Më 2 tetor 2026, qeveria e kryeministrit Albin Kurti konstatoi se nuk ka pengesa ligjore për nismën dhe ia përcolli vlerësimin Kuvendit. Disa ditë më vonë, Kuvendi e miratoi nismën në lexim të parë me 91 vota pro, por ajo ende nuk është miratuar përfundimisht.
Kështu, kërkesat e rrugës janë ngatërruar me pazarin për presidentin. Sipas të përditshmes serbe Blic, kryetari i PDK-së ka deklaruar se nuk do të takohet me Kurtin derisa projektligji për Dhomat e Specializuara të kalojë në lexim të dytë, ndërsa Kurti, në një konferencë për media, e ka quajtur zgjedhjen e presidentit çështje urgjente dhe është ankuar se lideri i opozitës refuzon ta takojë. Kurti ka paralajmëruar se pa president kufizohet edhe aftësia e Kosovës për t'u marrë me procedurën e ankimit në Hagë. Po sipas këtij raportimi, votimi i ndryshimeve ligjore nuk është i mundur kushtetutshëm para së enjtes.
Bllokada institucionale zgjat që nga prilli, kur skadoi mandati i presidentes Vjosa Osmani dhe Kuvendi nuk arriti të zgjedhë pasuesin. Gjashtë muajt e ushtruesit të detyrës së presidentit skaduan më 4 tetor, dhe ushtruesja e detyrës i ka kërkuar Gjykatës Kushtetuese sqarim se kush mund t'i ushtrojë kompetencat presidenciale nëse deputetët nuk zgjedhin kreun e ri të shtetit. Nëse afati kalon, zgjedhjet e parakohshme duhet të mbahen brenda 45 ditëve, por mbetet e paqartë se kush do t'i shpallë ato. Do të ishin zgjedhjet e katërta parlamentare në dy vitet e fundit.
Nexhmedin Spahiu, profesor i shkencave politike në Prishtinë, e sheh problemin brenda opozitës: sipas tij, luftërat e brendshme për pushtet në PDK pas dënimit të shtatorit e kanë lënë partinë të fragmentuar dhe të paaftë për të negociuar një kompromis ndërpartiak për presidentin.
Analisti politik Artan Muhaxhiri nuk pret shumë nga një rikthim te kutia e votimit. "Zgjedhjet e reja, në vetvete, nuk premtojnë asgjë veçanërisht pozitive", tha ai. "Gjasat për një ndryshim politik rrënjësor janë të pakta." Sipas tij, nëse presidenti nuk zgjidhet deri në mesnatë, votimi i ri do të zhvillohet në një klimë të tensionuar, ku zemërimi për vendimet e gjykatës do të bëhet tema qendrore e fushatës, "duke lënë në hije çështjet themelore të zhvillimit socioekonomik dhe duke thelluar spiralen rënëse të paqëndrueshmërisë sistemike të vendit".
Ndërhyrja e policisë e së hënës ka nxitur kritika. Gazetari Gëzim Baxhaku nga Prishtina vlerëson se njësitë speciale të policisë i kapërcyen kufijtë e autoritetit të tyre. "Pati përdorim të tepruar të forcës", tha ai, duke shtuar se policët "i tejkaluan kompetencat e tyre ligjore dhe vepruan krejtësisht në kundërshtim me situatën në terren".
Dhomat e Specializuara u themeluan në vitin 2015 me ligj të Kosovës, pas hetimeve ndërkombëtare për krime lufte të pretenduara të kryera nga pjesëtarë të UÇK-së gjatë dhe pas konfliktit të viteve 1998-99. Edhe pse formalisht pjesë e sistemit gjyqësor të Kosovës, gjykata ndodhet në Hagë dhe mbetet e diskutueshme në vend, sepse UÇK-ja gëzon respekt të gjerë për luftën kundër sundimit serb. Megjithatë, Spahiu paralajmëron që protestat të mos lexohen si refuzim i përgjithshëm i vendimeve: "Një shumicë e madhe e qytetarëve në Kosovë janë të kënaqur me vendimin e Dhomave të Specializuara në Hagë", tha ai.
Invalidët e UÇK-së, familjarët e dëshmorëve dhe të të zhdukurve, si dhe viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës që jetojnë jashtë vendit lirohen nga tarifat për dokumente. Vendimi i MPJD-së është në fuqi që nga 14 tetori 2026.
