Kosova në garë me afatet e BE-së: 882 milionë euro në lojë, kërkesa e parë ende në vlerësim

Kosova ka në dispozicion deri në 882.6 milionë euro nga Bashkimi Evropian, por çdo euro varet nga një listë reformash me afate të prera. Komisioni Evropian paralajmëron se mjetet mund të humbin nëse hapat e premtuar nuk përmbushen brenda periudhës shtesë.

"Ashtu si të gjithë përfituesit e tjerë të Instrumentit për Reforma dhe Rritje, Kosova rrezikon të humbasë fondet nëse nuk e përmbush një hap deri në përfundimin e periudhës shtesë", thuhet në përgjigjen e Komisionit, të dhënë nga një zëdhënës i institucionit.

Deri tani, Kosova ka marrë 61.8 milionë euro si parafinancim në kuadër të Instrumentit për Reforma dhe Rritje (RGF). Sipas zëdhënësit, mjetet u liruan më 16 prill 2026, pasi Kosova në fillim të shkurtit ratifikoi marrëveshjet për instrumentin dhe për huanë. Komisioni rendit edhe hapat institucionalë që pasuan: "Në mars, Kosova miratoi një vendim për strukturën e zbatimit dhe emëroi një koordinator për Instrumentin për Reforma dhe Rritje".

Prova e parë e vërtetë erdhi pas afatit të qershorit 2026. Sipas Komisionit Evropian, Kosova në korrik dorëzoi kërkesën e parë zyrtare për disbursim, në përputhje me afatet e përcaktuara. "Kjo kërkesë mbulon zbatimin e gjithsej 64 hapave që nga themelimi i instrumentit deri në qershor 2026", thekson Komisioni.

Nga këta 64 hapa, 13 kishin qenë fillimisht të planifikuar për qershor 2025. Për ta, sipas Komisionit, periudha shtesë përfundoi në fund të qershorit 2026, pra pikërisht këta janë hapat ku rreziku i humbjes së fondeve është më i afërt. Nëse Kosova i ka përmbushur apo jo, mbetet ende e panjohur: Brukseli nuk e ka bërë publik rezultatin. "Shërbimet e Komisionit aktualisht janë duke e vlerësuar këtë kërkesë", thuhet në përgjigje.

Komisioni e lidh qartë çdo pagesë me kushtet: "Disbursimi i fondeve nga BE-ja i nënshtrohet vlerësimit të përmbushjes së hapave të Agjendës së Reformave, si dhe respektimit të kushteve të përgjithshme dhe parakushteve".

Presioni nuk mbaron këtu. Afati i ardhshëm i raportimit është janari 2027, kur, sipas Komisionit, përfundojnë periudhat shtesë për hapat që fillimisht ishin paraparë për dhjetor 2024 dhe dhjetor 2025.

Shifrën e madhe e përmendi edhe presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, gjatë vizitës së saj në Kosovë në fillim të këtij muaji. "Kosova mund të marrë 882 milionë euro sipas Planit të Rritjes. Keni marrë 62 milionë euro si parafinancim", tha ajo. Sipas von der Leyen, zbatimi i reformave dhe përdorimi i instrumenteve të Planit të Rritjes mund ta afrojë Kosovën me tregun e përbashkët evropian. "Plani i Rritjes mund t’ju çojë më afër tregut të përbashkët", deklaroi ajo.