Kosova krijon korporatën e baterive: 125 megavat në Istog, punimet nisin vitin e ardhshëm

Kosova po i shton sistemit të saj energjetik një hallkë që deri tani nuk e ka pasur: ruajtjen e energjisë elektrike. Korporata për Ruajtjen e Energjisë (KRE Sh.A.), ndërmarrje publike e krijuar posaçërisht për këtë qëllim, mbajti të mërkurën takimin e parë konstituiv të Bordit, të organizuar nga Ministria e Ekonomisë.

Në takim ishin kryeministri Albin Kurti, ministrja e Ekonomisë Artane Rizvanolli dhe përfaqësues të institucioneve që marrin pjesë në projekt. Ideja është e thjeshtë në parim: tepricat e energjisë grumbullohen kur ka bollëk dhe përdoren në periudhat kur kërkesa është më e lartë.

"Me këtë ndërmarrje të re publike, po i shtojmë sistemit tonë energjetik një aftësi e cila i ka munguar", tha Kurti, i cili e cilësoi themelimin e KRE-së si hap drejt forcimit të sistemit energjetik të vendit.

KRE-ja u themelua pas nënshkrimit të marrëveshjes së bashkëpunimit me Korporatën Sfidat e Mijëvjeçarit (MCC), agjencinë amerikane që financon projektin. Sipas kryeministrit, ndërmarrja do të ketë në pronësi dhe do të operojë sistemin e baterive. "KRE-ja është 100% në pronësi të Republikës së Kosovës, pra është pasuri e përbashkët e qytetarëve tanë", theksoi ai.

Paratë vijnë nga Programi Kompakt, me vlerë të përgjithshme prej 236,7 milionë dollarësh. Prej tyre, 202 milionë dollarë janë grant nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës përmes MCC-së, ndërsa 34,7 milionë janë kontribut i Qeverisë së Kosovës.

Zemra e projektit do të jetë në Istog, ku KRE-ja do të operojë bateri me fuqi prej 125 megavatësh dhe, sipas kryeministrit, me kapacitet ruajtës prej 250 megavat-orësh. Kurti tha se, bashkë me një sistem ekzistues, vendi do të arrijë 340 megavat-orë kapacitet total për ruajtjen e energjisë. Mbetet e paqartë se për cilin sistem bëhet fjalë: sipas njërës prej deklaratave të përcjella të kryeministrit, ai iu referua sistemit prej 99 megavat-orësh të KEK-ut, ndërsa sipas një tjetre, sistemit prej 90 megavat-orësh të KOSTT-it në Ferizaj.

Kryeministri e shpjegoi efektin praktik me pak fjalë: "Në praktikë, kjo do të thotë ta ruajmë energjinë kur e kemi të lirë, për ta kthyer më vonë, atëherë kur na duhet më së shumti. Kështu zvogëlojmë nevojën për importe në orët e pikut dhe e ndihmojmë balancimin e sistemit".

Ministrja Rizvanolli dha afatet. Dy kompani amerikane kanë dorëzuar oferta për projektimin dhe ndërtimin e sistemit të baterive, punimet planifikohet të nisin vitin e ardhshëm dhe të përfundojnë në vitin 2028. Emrat e kompanive ofertuese nuk u bënë publikë.

"Mungesa e fleksibilitetit është një sfidë për Kosovën", tha Rizvanolli, duke shtuar se projekti i baterive është përgatitur së bashku me MCC-në dhe qeverinë amerikane. Sipas saj, investimi nuk ka të bëjë vetëm me infrastrukturën: synimi është që vendi të fitojë edhe dijen dhe aftësitë profesionale për të menaxhuar këtë teknologji dhe për të zhvilluar më tej tregun e energjisë.