Kërkesë për gjendje të jashtëzakonshme në Kosovë pas aktgjykimit të Hagës

Në Kosovë ka nisur një thirrje publike për masën më të rëndë politike që parashikon Kushtetuta: shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme. Kërkesën e ka bërë Qendra "Gjenocidi në Kosovë - Plagë e Hapur", në konferencën e parë për media që kjo organizatë mban, të cilën ajo e ka quajtur konferencë të jashtëzakonshme.

Adresimi shkon drejtpërdrejt në dy zyrat më të larta të vendit. Qendra kërkon nga ushtruesja e detyrës së presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, dhe nga kryeministri Albin Kurti që, në konsultim me njëri-tjetrin dhe duke iu referuar nenit 131 të Kushtetutës, të shpallin gjendjen e jashtëzakonshme në vend.

Nxitja është aktgjykimi i 16 shtatorit 2026, me të cilin Trupi Gjykues i Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë i shpalli Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin përgjegjës penalisht për krime lufte. Aktgjykimi është i shkallës së parë.

Kryetari i qendrës, Bardhyl Mahmuti, argumentoi se vendimi i 16 shtatorit paraqet, sipas tij, një situatë të jashtëzakonshme dhe cenon kushtetutshmërinë e pavarësinë e Kosovës. Dhomat e Specializuara ai i përshkroi si institucione që pretendojnë se janë të Kosovës, duke shtuar se vendimi i tyre rrënon kushtetutshmërinë e vendit. Mahmuti bëri thirrje për tejkalimin e dallimeve politike dhe për një mobilizim të përbashkët në mbrojtje të shtetit të Kosovës.

Memorandumin drejtuar institucioneve dhe subjekteve politike të Kosovës e lexoi anëtarja e qendrës, Alketa Gashi-Fazliu. Në dokument pretendohet se aktgjykimi anashkaloi dispozitën themelore të Kushtetutës, atë që e përcakton Republikën e Kosovës si shtet të pavarur, sovran, demokratik, unik dhe të pandashëm, dhe se në këtë mënyrë është krijuar një precedent që, sipas autorëve, rrezikon rendin kushtetues dhe sigurinë publike.

Kërkesa e dytë e memorandumit i drejtohet Kuvendit. Qendra u bëri thirrje drejtuesve të partive politike dhe deputetëve të Kuvendit të Kosovës që të gjejnë konsensus për zhbërjen e Dhomave të Specializuara dhe të Zyrës së Prokurorit të Përgjithshëm.

Për arsyetim juridik, dokumenti kthehet në vitin 2010. Ai kujton se më 8 tetor 2008 Asambleja e Përgjithshme e OKB-së kërkoi nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë të shprehej nëse shpallja e njëanshme e pavarësisë së Kosovës ishte në pajtim me të drejtën ndërkombëtare, dhe se më 22 korrik 2010 gjykata përfundoi se miratimi i deklaratës së pavarësisë, i bërë më 17 shkurt 2008, nuk kishte shkelur të drejtën e përgjithshme ndërkombëtare, Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit, as Kornizën Kushtetuese të Kosovës. Në pjesën e mbetur të arsyetimit, qendra kundërshton interpretimet e paraqitura gjatë shqiptimit të aktgjykimit në Hagë për objektivat e udhëheqjes së UÇK-së.

Nga institucionet e Kosovës nuk ka ende një përgjigje publike ndaj kërkesës.