Ish-ministri i Mbrojtjes i kërkon Zelenskyt zgjedhje presidenciale në kohë lufte

Në një video prej nëntë minutash të publikuar të martën në mbrëmje në YouTube, Mykhailo Fedorov, ministri i shkarkuar i Mbrojtjes së Ukrainës, i kërkoi ish-shefit dhe mentorit të tij, presidentit Volodymyr Zelenski, të organizojë zgjedhje presidenciale — pavarësisht luftës që vazhdon me Rusinë.

"Duhet t'i përgjigjemi një pyetjeje thelbësore – si duhet të funksionojë një shtet, nëse lufta ka zgjatur me vite?", tha Fedorov në video. Ai e vendosi çështjen edhe si një pyetje sovraniteti: "A mund Rusia realisht të ketë të drejtë të përcaktojë se kur ukrainasit mund të zgjedhin herën tjetër autoritetet e tyre? Jam i sigurt se jo. Demokracia nuk mund të jetë peng i Rusisë."

Fedorov, një teknokrat 35-vjeçar pa përvojë ushtarake, kishte fituar vlerësime për hapat e tij jokonvencionalë gjatë mandatit të shkurtër që nisi në janar. Ai nuk drejtonte luftimet e drejtpërdrejta, por ishte përgjegjës për logjistikën, inovacionet teknologjike, masat kundër korrupsionit dhe bisedimet për të siguruar ndihmë ose kredi nga aleatët perëndimorë. Ndër arritjet e tij renditen orkestrimi i sulmeve kibernetike dhe një fushatë disamujore me dronë e raketa që shkatërroi linjat e furnizimit ruse, rafineritë e naftës dhe depot me mallra me përdorim të dyfishtë.

Zelenski, presidenti i Ukrainës dhe mentori i tij, e shkarkoi Fedorovin në korrik, pas thellimit të përplasjes së ministrit me gjeneralin e lartë Oleksandr Syrski. Që nga largimi, Fedorov ka theksuar vazhdimisht besnikërinë ndaj Zelenskit dhe ka refuzuar poste të tjera, si ai i këshilltarit presidencial për reformat. Ai ka pretenduar gjithashtu se hodhi poshtë një projekt me Palantir Technologies, kompaninë amerikane të softuerit që nisi bashkëpunimin me ushtrinë ukrainase gjatë mandatit të tij.

Idenë e Fedorovit e ka mbështetur edhe ish-ministri i Jashtëm Dmytro Kuleba, i cili drejtoi Ministrinë e Jashtme në periudhën 2020-2024. Kuleba tha të martën se zgjedhjet "pas luftës nuk do të jenë më të qytetëruara sesa gjatë saj". "Nuk e dimë se kur mbaron [lufta]. Po nëse zgjat edhe tre vjet të tjera? Do të vazhdojmë të jetojmë nën modelin politik të formuar në vitin 2019, i cili tashmë është shterur emocionalisht", u citua Kuleba nga agjencia e lajmeve Interfax Ukraine.

Thirrja rëndon në një klimë ku Fedorov shihet si kandidati i dytë presidencial me besueshmërinë më të lartë. Sipas një sondazhi të kryer në fund të korrikut nga Instituti Ndërkombëtar i Sociologjisë në Kiev, dy të tretat e ukrainasve, ose 66 për qind, i besojnë Valerii Zaluzhnit, ish-gjeneralit të lartë të Ukrainës që tani shërben si ambasador në Londër. Fedorov mbetet pak prapa me 63 për qind, ndërsa Zelenski renditet i katërti me 56 për qind.

Disa ukrainas besojnë se Fedorov mund të bëhej një president më i mirë se Zelenski, një ish-komedian dhe politikan i parakohshëm që erdhi në pushtet në vitin 2019 me një platformë kundër korrupsionit, por që më pas është përballur me skandale korrupsioni që përfshinin aleatë kyç të tij. "Fedorov është i pastër; nuk ka qenë i përfshirë në asnjë skandal. Ai tashmë ka ndryshuar mënyrën se si merremi me burokracinë", tha Tetiana Baybachenko, një barista 35-vjeçare në lindje të Kievit. Ajo i referohej Diia-s, aplikacionit që trajton dhjetëra procedura burokratike – nga regjistrimi në banesë deri te shitja e një makine – të cilin Fedorov e prezantoi gjatë shërbimit të tij si ministër i transformimit dixhital.