ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Parlamenti iranian miratoi kuadrin e një projektligji që e kthen në vepër penale intervistat, dërgimin e fotove apo bashkëpunimin akademik me institucione të huaja pa lejen e shërbimit të inteligjencës. Kritikët paralajmërojnë se masa mund ta "kthejë Iranin në Korenë e Veriut".
Të japësh një intervistë për një media të huaj mund të kthehet së shpejti në vepër penale në Iran. Parlamenti iranian, i dominuar nga konservatorët e vijës së ashpër, ka miratuar kuadrin e një projektligji që kriminalizon një sërë ndërveprimesh me mediat e huaja "armiqësore" dhe me institucione të tjera me lidhje jashtë vendit, ndërsa autoritetet kërkojnë të frenojnë atë që e quajnë infiltrim të huaj në Republikën Islamike.
Masa u miratua më 16 gusht 2026 me votat e 183 deputetëve në parlamentin me 290 vende. Ajo ndalon dhënien e intervistave, pjesëmarrjen në diskutime apo komunikime të tjera me media të përshkruara si amerikane, izraelite ose të financuara nga Shtetet e Bashkuara apo Izraeli. Shkeljet e kësaj mase dënohen me gjashtë muaj deri në dy vjet burg.
Projektligji do ta bënte vepër penale edhe dërgimin e videove, fotografive, regjistrimeve audio ose të dhënave të tjera te media joiraniane apo te persona të angazhuar në veprimtari mediatike jashtë vendit. Për çdo kontakt me media të tjera të huaja do të kërkohej njoftim paraprak i Ministrisë së Inteligjencës përmes një sistemi qeveritar — në praktikë, iranianët do të detyroheshin të informonin autoritetet para se të jepnin një intervistë.
Legjislacioni i cakton Ministrinë e Inteligjencës dhe degën e inteligjencës së Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) si organet përgjegjëse për hetimin e shkeljeve të dyshuara.
Fusha e projektligjit shtrihet thellë edhe në jetën kulturore dhe akademike. Masa të tjera të miratuara nga parlamenti parashikojnë ndalimin e përjetshëm të prodhimit ose regjisurës së filmave, dokumentarëve, shfaqjeve teatrale, muzikës ose librave që promovojnë "kulturën antiislame" ose që e paraqesin vendin në mënyrë negative. Për organizatorët e kurseve ose seminareve që konsiderohen "të papajtueshme me kulturën iraniane" parashikohen pesë deri në 10 vjet burg, ndërsa pjesëmarrësit rrezikojnë deri në dy vjet burg. Çdo bashkëpunim akademik i paautorizuar me universitete ose institute kërkimore të huaja, pa miratimin e Ministrisë së Inteligjencës, dënohet me gjashtë muaj deri në dy vjet burg.
Analisti politik me bazë në Finlandë, Kambiz Ghafouri, i tha Radios Farda — shërbimit në gjuhën persiane të Radios Evropa e Lirë — se masa mund ta "kthejë Iranin në Korenë e Veriut". Sipas tij, problemi është te vetë pushteti, jo te shoqëria: "Përshkallëzimi i infiltrimit nuk ndodh në shoqëri, por në strukturën e pushtetit… Në vend që të merren me aparatin e sigurisë, ata po godasin gazetarët", tha Ghafouri. Ai shtoi se, nëse autoritetet do të kërkonin vërtet boshllëqe në sigurinë kombëtare, "do të duhej të mbanin përgjegjësi vetë". Për pjesën akademike, ai vlerësoi se "edhe shkenca duhet të kalojë përmes censurës së sigurisë", duke akuzuar autoritetet se po përpiqen t'i izolojnë iranianët dhe "t'u mbyllin gojën".
Projektligji ende nuk është ligj: ai duhet të miratohet nga organi mbikëqyrës kushtetues, Këshilli i Gardianëve, për të hyrë në fuqi.
Nisma vjen në një kohë kur gazetarët dhe të tjerë të akuzuar për kontakte me organizata të konsideruara armiqësore nga Teherani përballen me shqyrtim gjithnjë e më të ashpër. Sipas organizatave për të drejtat e njeriut, Irani ka zhvilluar një fushatë vdekjeprurëse duke përdorur akuza që ato i quajnë pothuajse gjithmonë të fabrikuara ose të ekzagjeruara për "spiunazh", për të ekzekutuar këdo që shihet si person që vë në pikëpyetje autoritetet.
Organizata Iran Human Rights thotë se deri më tani këtë vit ka verifikuar të paktën 472 ekzekutime. Shefi i OKB-së për të drejtat e njeriut, Kurt Volker, i ka akuzuar autoritetet se po përdorin dënimin me vdekje "për të ngjallur frikë te popullsia dhe për të shtypur mospajtimin". Në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit 2026, Reporterët pa Kufij e rendisin Iranin në vendin e 177-të nga 180 vende, duke përmendur arrestimet, mbikëqyrjen, ngacmimet, censurën dhe dënimet e rënda me burg ndaj gazetarëve.
Invalidët e UÇK-së, familjarët e dëshmorëve dhe të të zhdukurve, si dhe viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës që jetojnë jashtë vendit lirohen nga tarifat për dokumente. Vendimi i MPJD-së është në fuqi që nga 14 tetori 2026.
