ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Benzina u shtrenjtua me 9,1% brenda një muaji dhe inflacioni në SHBA u ngjit në 3,7% në shtator, në raportin e fundit të madh para zgjedhjeve të mesmandatit. Presioni mbi Rezervën Federale për një tjetër rritje të normës së interesit po shtohet.
Çmimet në Shtetet e Bashkuara u rritën në shtator me ritmin më të shpejtë mujor të pesë muajve të fundit, duke e ngjitur inflacionin vjetor në 3,7%, nga 3,4% që ishte në gusht. Shifrat i publikoi të mërkurën Departamenti i Punës, vetëm pak javë para zgjedhjeve të mesmandatit, një fushatë e dominuar nga kostoja e jetesës.
Në terma mujorë, indeksi i çmimeve të konsumit u hodh me 0,6% nga gushti në shtator, pas një rritjeje prej 0,4% një muaj më parë. Benzina, veshjet dhe biletat e avionit ishin ndër zërat që e shtynë më lart faturën e familjeve amerikane.
Në qendër të kësaj vale qëndron lufta në Iran, e nisur në fund të shkurtit, e cila ka goditur furnizimin me naftë dhe gaz. Inflacioni kishte rënë ndjeshëm nga kulmi prej 9,1% në vitin 2022, por që nga fillimi i luftës ka marrë sërish rrugën e ngjitjes. Vetëm nga gushti në shtator, çmimi i benzinës u rrit me 9,1%, sipas raportit qeveritar.
Karburanti më i shtrenjtë u përcoll menjëherë te udhëtimet. Biletat e avionit u rritën me 1,2% brenda muajit dhe janë 22% më të shtrenjta se një vit më parë. Hotelet shënuan një rritje mujore prej 2% dhe janë 4,4% më të kushtueshëm në krahasim me vitin e kaluar. Sipas qeverisë, edhe lodrat, makinat e reja dhe të përdorura, artikujt sportivë dhe këpucët u shtrenjtuan me ritëm të shpejtë.
Ushqimet ishin përjashtim i pjesshëm: çmimet në dyqanet ushqimore ranë me 0,1% në shtator, ndonëse mbeten 1,8% më të larta se një vit më parë. Mishi i grirë i lopës u lirua me 0,8% gjatë muajit, por kushton ende 5,4% më shumë se vitin e kaluar.
Jo gjithçka lidhet me naftën. Investimet masive në qendrat e të dhënave dhe në inteligjencën artificiale kanë rritur koston e gjysmëpërçuesve, pajisjeve kompjuterike dhe komponentëve elektrikë, një kosto që po u kalohet konsumatorëve përmes konsolave të lojërave, laptopëve dhe telefonave inteligjentë më të shtrenjtë.
Edhe treguesi bazë, që përjashton ushqimin dhe energjinë si zëra të paqëndrueshëm, u përshpejtua: 2,6% në baza vjetore në shtator, nga 2,4% në gusht, me një rritje mujore prej 0,3%. Ky ritëm, nëse do të vazhdonte për një vit të plotë, do ta kalonte qartë objektivin prej 2% të Rezervës Federale.
Ekonomistët vunë re se rritjet e çmimeve ishin më të shtrira në ekonomi sesa në muajt e mëparshëm. "Raporti ishte më i keq sesa pritej", shkroi në një shënim për klientët Bill Adams, kryeekonomisti për SHBA-në në Fifth Third Bank. "Rritjet e çmimeve ishin të përhapura ... duke prekur një gamë mallrash të qëndrueshme, mallrash jo të qëndrueshme dhe shërbimesh."
Presioni mbi Rezervën Federale tani pritet të rritet para mbledhjes së saj të radhës, më 27-28 tetor. Muajin e kaluar, banka qendrore rriti normat e interesit për herë të parë në tre vjet, në rreth 3,9%, ndërsa kryetari i saj, Kevin Warsh, deklaroi se inflacioni nuk po kthehet mjaftueshëm shpejt drejt objektivit. Warsh ka thënë se synimi i tij është të mos lejojë që shpërthimi i çmimit të benzinës të përhapet në sektorë të tjerë të ekonomisë.
Megjithatë, disa zyrtarë kyç të Fed-it kanë sugjeruar se banka mund të presë para një rritjeje të re. Shumica e investitorëve në Wall Street presin që normat të mbeten të pandryshuara në tetor dhe që një rritje tjetër të vijë ndoshta në dhjetor; vetë zyrtarët e Fed-it kanë parashikuar vetëm edhe një rritje këtë vit. Dilema është e qartë: pjesa më e madhe e inflacionit aktual vjen nga goditjet në ofertë, si ndërprerja e furnizimit me naftë dhe gaz për shkak të luftës në Iran, të cilat normat më të larta të interesit nuk mund t'i zgjidhin.
Në pompat e karburantit ka një lehtësim të vogël. Sipas shoqatës AAA, çmimet kanë rënë gjatë dy javëve të fundit në një mesatare kombëtare prej 4,33 dollarësh për galon, edhe pse mbeten më të larta se një muaj më parë. Ndërkohë, kompania PepsiCo njoftoi javën e kaluar se do të rrisë çmimet e ushqimeve të lehta, përfshirë Doritos, Ruffles dhe Sun Chips, si dhe të disa pijeve të gazuara, për të përballuar kostot më të larta të karburantit, aluminit dhe përbërësve ushqimorë.
Këto shifra kanë peshë të drejtpërdrejtë politike. Inflacioni i lartë ka krijuar probleme për republikanët në Kongres dhe ka gërryer qëndrimin e Trumpit te votuesit amerikanë. Një sondazh i Qendrës për Kërkime të Çështjeve Publike AP-NORC tregoi se vetëm 17% e të rriturve në SHBA e miratojnë mënyrën si ai po trajton koston e jetesës, ndërsa vetëm 26% miratojnë menaxhimin e tij të ekonomisë në tërësi, niveli më i ulët i regjistruar deri tani. Raporti i së mërkurës është i fundit me të dhëna të mëdha për inflacionin para se amerikanët të shkojnë në zgjedhje.
Gurë kalldrëmi të shkulur nga Parku Rinia, gaz lotsjellës dhe mbi 100 të arrestuar: protestat kundër qeverisë në Shqipëri hynë në ditën e shtatë pa asnjë shenjë qetësimi. Kryeministri Rama i quan pjesë të një sulmi të koordinuar, ndërsa protestuesit fajësojnë policinë për dhunën.
