ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Rebelët hutitë të mbështetur nga Irani kanë pushtuar një ishull strategjik në Detin e Kuq dhe po ecin drejt ngushticës Bab al Mandeb. Sipas disa burimeve, as Uashingtoni, as Riadi nuk kanë një plan të qartë për t'i ndalur.
Një ishull me rëndësi strategjike në Detin e Kuq ka rënë në duart e rebelëve hutitë, grupi jemenas i mbështetur nga Irani, dhe kjo fitore e radhës po e zgjeron një konflikt që tashmë e ka lëkundur Lindjen e Mesme dhe ka rënduar një krizë globale të energjisë. Pyetja që po bëhet në të gjithë rajonin është e thjeshtë dhe pa përgjigje: nga do të vijë kundërofensiva?
Zyrtarë amerikanë pranojnë se hutitë po përparojnë me objektivin përfundimtar të vendosjes së kontrollit mbi ngushticën e Bab al Mandebit, një nga arteriet kryesore të tregtisë detare botërore. Megjithatë, administrata e presidentit amerikan Donald Trump po sinjalizon se ka pak interes ta përdorë ushtrinë amerikane për t'i ndalur ata, duke u mbështetur në vend të kësaj te Arabia Saudite.
Por edhe me mbështetje shtesë amerikane në inteligjencë dhe në të dhëna për caktimin e objektivave, Riadi nuk ka arritur t'i ndalë hutitë nga marrja e qyteteve kyçe bregdetare në Jemen, gjë që ka shkaktuar zhgënjim te zyrtarët e Gjirit dhe ata amerikanë. Burime të shumta shprehin dyshime se sauditët mund t'ua dalin vetëm.
Për burimet në rajon dhe për ish-diplomatët, lëvizjet e hutive nuk kanë qenë befasi: dobësitë e forcave jemenase të mbështetura nga Arabia Saudite ishin të njohura prej kohësh. Sipas zyrtarëve amerikanë, prej muajsh raportet e inteligjencës së SHBA-së kanë treguar se grupi do të përpiqej të mbyllte edhe një rrugë tjetër ujore kyçe për anijet tregtare, ashtu siç bëri Irani më herët këtë vit.
Megjithatë, një zyrtar amerikan thotë se Uashingtoni beson se po i jep Arabisë Saudite gjithçka që i nevojitet për të pasur sukses kundër hutive, duke iu referuar rritjes së fundit të shkëmbimit të inteligjencës dhe të dhënave për objektivat me Mbretërinë. Dy burime pohojnë se, pas rreth një dekade stërvitjeje të ushtrisë së qeverisë jemenase, Riadi u kishte dhënë siguri zyrtarëve amerikanë se kishte besim te aftësitë e saj.
Forcat qeveritare jemenase të mbështetura nga sauditët nisën luftimet kundër hutive, të cilët mbështeten dhe stërviten nga Garda Revolucionare Islamike e Iranit (IRGC), më shumë se një dekadë më parë, gjatë luftës civile në Jemen. Armëpushimi i ndërmjetësuar nga Kombet e Bashkuara në vitin 2022 kishte sjellë një periudhë me nivele relativisht të ulëta armiqësish. Në javët e fundit luftimet janë rikthyer dhe janë intensifikuar: sauditët i akuzuan hutitë se kishin marrë në shënjestër Mekën, ndërsa hutitë pretendojnë se kanë rrëzuar një aeroplan luftarak saudit F-15.
Trump e ka bërë të qartë se vija e tij e kuqe aktuale është pjesëmarrja e drejtpërdrejtë e SHBA-së në sulme kinetike kundër hutive. Deri tani, mbështetja ushtarake amerikane është kufizuar rreptësisht te inteligjenca dhe të dhënat për objektivat, të përdorura nga sulmet saudite.
Javën e kaluar, duke folur para gazetarëve në Irlandë, presidenti amerikan e paraqiti situatën si të kontrolluar. "Hutitë na telefonuan dhe nuk duan të luftojnë me ne", tha ai, duke shtuar: "Nuk duan që ne t'i ndjekim dhe do të preferonin shumë më tepër që ne të mos përfshiheshim, dhe ata po i lënë shumicën e anijeve të kalojnë." Sipas Trumpit, problemi mbetet i lokalizuar: "Është vetëm një vend me të cilin nuk janë shumë të kënaqur", tha ai, "dhe do ta rregullojmë këtë punë."
Barbara Leaf, ish-diplomate amerikane që ka punuar në të gjithë Lindjen e Mesme, i cilësoi këto komente "tronditëse". "Është një mënyrë mjaft e ashpër për ta trajtuar marrëdhënien me një partner të ngushtë, të duket sikur i jep përparësi marrëveshjes sate me një grup që e ke shpallur (organizatë e huaj terroriste) dhe që sulmoi atë partner", tha ajo. Hutitë u shpallën organizatë e huaj terroriste nga administrata amerikane në mars të vitit 2025.
Burime të shumta nga Gjiri dhe nga SHBA-ja vlerësojnë se mesazhi i Trumpit u sinjalizon iranianëve se ai nuk është i gatshëm t'i mbështesë aleatët amerikanë në rajon. Princi i Kurorës saudit, Mohammed bin Salman, foli dy herë me Trumpin javën e kaluar për të kërkuar sulme amerikane kundër hutive, por kërkesa deri tani është refuzuar. Burimet thonë se është e vështirë të thuhet nëse politika e administratës do të ndryshojë.
Shumë burime nga Gjiri e shohin ofensivën e hutive si një front të ri të luftës me Iranin, i cili mund ta zgjasë konfliktin, dhe gjithnjë e më shumë besojnë se nuk ka gjasa të ketë përparim me Teheranin pa u zgjidhur çështja e hutive. "Vrulli i hutive në Detin e Kuq po i jep guxim IRGC-së. Sauditët duhet ta rregullojnë këtë, përndryshe ata po negociojnë me një armë mbi tavolinë dhe këtë nuk do ta bëjnë", thuhet në një nga vlerësimet e paraqitura për situatën.
Ky nervozizëm u pa edhe në diplomaci. Takimi i parë mes vendeve të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit (GCC) dhe Iranit që nga nisja e luftës SHBA-Iran u anulua në fillim të kësaj jave. Arabia Saudite vendosi të mos merrte pjesë, mes shqetësimeve rreth gjuhës së një marrëveshjeje të mundshme mes Omanit dhe Iranit për hapjen e ngushticës së Hormuzit, dhe vendet e tjera të Gjirit e ndoqën. Sipas burimeve rajonale, anulimi ishte një sinjal i qartë se Mbretëria nuk sheh asnjë përfitim nga angazhimi me iranianët përderisa sulmet e hutive vazhdojnë.
Joey Hood, ish-ambasador amerikan që ka kaluar pjesën më të madhe të karrierës duke punuar në Lindjen e Mesme, vuri në dukje se, edhe pse hutitë pretendojnë se lufta e tyre është vetëm me sauditët, lidhja me Iranin është e qartë. "Irani është në një betejë ekzistenciale tani dhe po i tërheq të gjithë përfaqësuesit e tij në luftë. Hutitë nuk drejtohen me telekomandë nga Irani, por kanë nevojë për karburant prej tij. Prandaj, deklaratat e hutive për arsyet pse po e kryejnë këtë ofensivë tani nuk janë një pasqyrim i plotë i realitetit", tha ai.
Ministria e Mbrojtjes e Serbisë promovoi një dokumentar që lartëson korpusin e Prishtinës, njësinë dy komandantët e së cilës u dënuan në Hagë për krime lufte. Në premierën në Nish ishte i pranishëm edhe njëri prej tyre, Vlladimir Llazareviqi.
