Historianja e Utrehtit: Dënimet 13 deri 25 vjet janë të larta krahasuar me gjykatat e tjera

Dënimet nga 13 deri në 25 vjet burgim të shqiptuara ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës për krime lufte janë "goxha të larta" në krahasim me atë që kanë shqiptuar gjykatat e mëparshme për krime të ngjashme. Ky është vlerësimi i Iva Vukushiqit, historiane në Universitetin e Utrehtit në Holandë dhe njohëse e proceseve gjyqësore për krimet e kryera në ish-Jugosllavi, e cila ka folur për Radion Evropa e Lirë.

Vukushiqi, me prejardhje nga Kroacia dhe studiuese e thellë e procesit të Tribunalit të Hagës, thotë se kërkesa e Prokurorisë së Gjykatës Speciale e zuri në befasi.

"U befasova kur Prokuroria kërkoi 45 vjet burgim dhe mendoj se këto dënime janë mjaft të larta krahasuar me gjykatat e tjera për këto krime. Por, tani është mundësia për ankesë në Apel, kështu që do të shohim se çfarë do të ndodhë", thotë ajo.

Pika e dytë që ajo nënvizon është natyra e procesit: në Hagë u gjykuan individë, jo UÇK-ja. Në përmbledhjen e aktgjykimit, gjykatësi kryesues Charles Smith deklaroi se Dhomat e Specializuara i përballin me përgjegjësi penale të dënuarit vetëm për krime që ata i kanë kryer individualisht dhe se UÇK-ja nuk po gjykohej, edhe pse tha se ata kishin qëllim të përbashkët kriminal.

"Gjykim penal i këtij lloji ka të bëjë gjithmonë me individë. Gjithmonë. Me njerëz të caktuar, viktima të caktuara, ditë të caktuara. Me krime të caktuara", theksoi Vukushiqi.

Sipas historianes, vendimi i Gjykatës Speciale të Kosovës në Hagë nuk mund ta vërë në pyetje ligjshmërinë e luftës së Kosovës për pavarësi. Ajo e kufizon detyrën e trupit gjykues në një provë të ngushtë juridike: "Bëhet fjalë për një grup të kufizuar krimesh të pretenduara nga Prokuroria, për të cilat gjyqtarët duhej të merrnin një vendim, bazuar në prova dhe në ligj. A i provoi Prokuroria pretendimet përtej çdo dyshimi të arsyeshëm në lidhje me këta individë? Kjo ishte detyra, asgjë më shumë, dhe kjo është ajo që morëm".

Për efektin e aktgjykimit në opinionin publik, Vukushiqi është skeptike. Ajo parashikon se interpretimet do të shkojnë sipas interesave: njerëzit do ta lexojnë "ashtu siç duan, do ta politizojnë, do ta manipulojnë, dhe viktimat dhe familjet e tyre ndoshta nuk do të përfitojnë nga asnjëra prej këtyre gjërave… Por gjykimi ka të bëjë me atë që kanë bërë këta njerëz, dhe vetëm me këtë".

"Unë e kam shumë të vështirë të parafytyroj se, 30 vjet pas luftërave në ish-Jugosllavi, shumë njerëz në rajon do ta ndryshojnë mendimin për atë që tashmë mendojnë për ato ngjarje, ata aktorë dhe ato krime të 30 vjetëve më parë", shton ajo, duke vlerësuar se "këto narrativa janë kryesisht të përcaktuara tashmë. Politikanët dhe institucionet kombëtare janë kujdesur për këtë".