ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Një distancë e vetme prej 200 metrash e ktheu një dënim me 24 vjet burgim në pafajësi. Tani rasti i ish-gjeneralit kroat Ante Gotovina përmendet si pikë reference për apelin e Thaçit, Veselit, Krasniqit dhe Selimit, ndonëse ekspertët paralajmërojnë se dallimet janë thelbësore.
Dyqind metra. Aq u desh për të rrëzuar një dënim prej 24 vjetësh burgim për krime kundër njerëzimit. Rasti i ish-gjeneralit kroat Ante Gotovina, i cili u shpall i pafajshëm në apel pasi mbrojtja e tij goditi një hallkë të vetme të aktgjykimit, është rikthyer në debatin publik në Kosovë si pikë reference për apelin e Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit, ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës të dënuar për krime lufte.
Paralelen e kanë hapur avokatë, komentues dhe media. Në pamje të parë, ngjashmëritë bien në sy: edhe Gotovina mori një dënim të rëndë në shkallën e parë, edhe në rastin e tij aktgjykimi u prit me kundërshtime e protesta. Por ekspertët që punuan në atë proces thonë se mes dy rasteve ka dallime thelbësore dhe se ajo që e çoi gjeneralin kroat nga dënimi te pafajësia nuk ishte zemërimi i publikut, por një betejë juridike e zhvilluar brenda vetë aktgjykimit.
Më 15 prill 2011, në Tribunalin e Hagës, Gotovina dëgjoi dënimin me 24 vjet burgim. Ai u shpall fajtor për krime kundër njerëzimit dhe për shkelje të ligjeve ose zakoneve të luftës, lidhur me Operacionin "Stuhia" të vitit 1995, gjatë të cilit qytetarë serbë ikën nga Kroacia drejt Serbisë. Gjykata konstatoi se ai dhe gjenerali Mlladen Markaç kishin marrë pjesë në një ndërmarrje të përbashkët kriminale me synim largimin e përhershëm dhe me forcë të popullsisë serbe nga Krajina. Markaç u dënua me 18 vjet burgim, ndërsa i akuzuari i tretë, Ivan Çermak, u shpall i pafajshëm.
Në Kroaci, ku dy gjeneralët shiheshin gjerësisht si heronj të luftës për pavarësi, vendimi u prit me zemërim dhe mosbesim. "Vendim pa prova, thjesht politik", thoshte atëkohë Danica Kriviq, një pensioniste nga Zagrebi. Megjithatë, përmbysja nuk do të vinte nga rrugët e kryeqytetit kroat.
Kur mbrojtja doli para Dhomës së Apelit, në maj të vitit 2012, e përqendroi gjithë peshën te një element i vetëm: i ashtuquajturi "standard i 200 metrave". Në shkallën e parë, gjykatësit e kishin përdorur këtë distancë për të vlerësuar sulmet me artileri në Krajinë. Çdo goditje që binte më shumë se 200 metra larg një objektivi të identifikuar ushtarak ishte trajtuar si dëshmi e një sulmi të paligjshëm.
Payam Akhavan, atëherë pjesë e ekipit mbrojtës të Gotovinës, thotë se pikërisht aty qëndronte një nga dobësitë vendimtare të aktgjykimit. Sipas tij, kufiri prej 200 metrash nuk mbështetej në prova, por ishte kthyer në hallkë kyç të arsyetimit që i lidhte sulmet me ndërmarrjen e përbashkët kriminale. "Ishte fiks ajo premisë e gabuar që u bë baza e gjithë teorisë së ndërmarrjes së përbashkët kriminale. Por, e gjithë çështja ishte si një shtëpi prej letrash dhe sapo u hoq letra e ‘200 metrave’, u shemb e gjithë struktura. Për fat, gjithçka përfundoi mirë. Dhoma e Apelit pranoi se një trup gjykues nuk mund thjesht të shpikë prova", thotë Akhavan.
Për fazën e apelit u angazhuan dy juristë të rinj, Kai Ambos dhe John Jones. Ekipet e Gotovinës, ku bënte pjesë avokati Lluka Mishetiq, dhe të Markaçit, ku bënte pjesë Tomisllav Kuzmanoviq, e bashkërendonin strategjinë aty ku interesat e tyre takoheshin, ndërsa secili ekip ruante qasjen e vet. Mbrojtja kërkoi që standardi prej 200 metrash të testohej edhe nga pikëpamja ushtarake dhe për këtë angazhoi ekspertin ushtarak Geoffrey Corn, i cili sot është në Shkollën e Drejtësisë të Universitetit të Teksasit.
Më 16 nëntor 2012 erdhi vendimi. Dhoma e Apelit ishte unanime se standardi prej 200 metrash ishte përdorur gabimisht. Me tri vota kundër dy, shumica e gjykatësve konstatoi se pa atë standard nuk mund të qëndronte konstatimi për sulmet e paligjshme me artileri. Me të ra edhe konstatimi për ndërmarrjen e përbashkët kriminale. Dënimet u përmbysën dhe Gotovina e Markaç u shpallën të pafajshëm.
Mësimi që nxjerrin avokatët dhe ekspertët e atij procesi, të intervistuar nga programi Expose i Radios Evropa e Lirë, nuk ka të bëjë me ngjashmëritë e jashtme mes rasteve. Sipas tyre, një apel kërkon shqyrtimin e aktgjykimit hallkë pas hallke, ekipe të specializuara dhe burime të mjaftueshme për të gjetur gabime në prova ose në arsyetimin juridik. Për mbrojtjen e katër ish-krerëve të UÇK-së, pyetja mbetet e njëjta që u shtrua dikur në Hagë: ku është hallka e dobët?
Pas vitesh pritjeje, mosmarrëveshja për qindra miliona euro të paguara nga buxhetet komunale arriti në fazën e parë dëgjimore. Drejtori ekzekutiv i AKK-së, Sazan Ibrahimi, thotë se niveli qendror as që u paraqit.
