Haga hap procedurën e kompensimit të viktimave, mbrojtja me afat deri më 22 shtator

Vetëm pak ditë pas aktgjykimit të shkallës së parë, Dhomat e Specializuara në Hagë kanë hapur një front të ri procedural: përcaktimin e kompensimit për viktimat në rastin ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit.

Vendimin për nisjen e procedurave të reparacioneve e ka marrë më 16 shtator kryetari i Trupit Gjykues, Charles L. Smith. Sipas këtij vendimi, Mbrojtja ka afat deri më 22 shtator për ta kundërshtuar nisjen e procedurës.

Procedura e reparacioneve ka të bëjë me përcaktimin e të drejtave të viktimave për kompensim dhe me vlerësimin e dëmit që pretendohet se u është shkaktuar. Në këtë fazë palët mund të paraqesin qëndrimet dhe kundërshtimet e tyre, ndërsa vendimmarrja përfundimtare do të varet nga ecuria e vetë procedurës.

Pikërisht momenti i zgjedhur ka nisur debatin juridik: a duhej pritur vendimi i shkallës së dytë, apo kompensimi mund të trajtohet paralelisht me procesin penal?

Avokati Ardian Bajraktari qëndron te rregulli klasik: procesi i kompensimit të viktimave nis pasi vendimi penal të marrë formë të prerë. Për sa kohë që aktgjykimi mund të ndryshojë në shkallën e dytë, nisja e procedurës në këtë fazë, sipas tij, është e parakohshme. Bajraktari shkon më tej dhe vlerëson se hapja e këtyre procedurave në këtë stad mund të rezultojë edhe si paragjykim i procesit. Ai shton se vendimi i Apelit mund të ndryshojë edhe vetë bazën mbi të cilën po zhvillohet procedura e kompensimit, ndërsa për afatet parashikon se një epilog i shkallës së dytë nuk pritet të vijë përpara rreth dy vjetësh.

Ndryshe e lexon çështjen ish-kryetari i Gjykatës Supreme, Fejzullah Hasani. Sipas tij, procedura për kërkesën pasurore-juridike mund të zhvillohet krahas çështjes penale dhe nuk është e domosdoshme të pritet vendimi i Gjykatës së Apelit. Qëllimi i një procedure të tillë, thotë Hasani, është që viktimat ta realizojnë të drejtën për kompensim brenda procesit penal, pa qenë të detyruara të nisin një proces të veçantë civil. Ai lë të hapur mundësinë që Dhomat e Specializuara, për shkak të rregullave të tyre të brendshme, të kenë përcaktuar një procedurë të veçantë për reparacionet.

Hasani nënvizon njëkohësisht një kusht thelbësor: baza për kompensim lidhet drejtpërdrejt me një aktgjykim dënues. Nëse një i akuzuar lirohet nga akuza ose aktakuza refuzohet, ndryshon edhe baza për kërkesën pasurore-juridike.

Në thelb të gjithë kësaj qëndron aktgjykimi i 16 shtatorit, kur Trupi Gjykues i shpalli të katër të akuzuarit fajtorë për krimet e luftës të ndalimit të paligjshëm ose arbitrar, trajtimit mizor, torturës dhe vrasjes. Thaçi dhe Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burgim, Veseli me 18 vjet dhe Selimi me 13 vjet, gjithsej 81 vjet burgim, me llogaritjen edhe të kohës së kaluar në paraburgim.