Gaz lotsjellës para Kuvendit: përplasje për ligjin që do të frenonte Gjykatën Speciale

Gaz lotsjellës, topa uji, fishekë sinjalizues dhe petarda: e hëna në mbrëmje përpara Kuvendit të Kosovës në Prishtinë përfundoi me përplasje mes policisë dhe protestuesve, pak pasi deputetët e mbyllën seancën pa i miratuar ndryshimet që synonin të kufizonin kompetencat e Dhomave të Specializuara të Kosovës, gjykatës për krimet e luftës me seli në Hagë.

Disa qindra vetë ishin mbledhur para ndërtesës së Kuvendit, mes tyre mbështetës dhe veteranë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), forcës guerile shqiptare që luftoi kundër trupave serbe gjatë luftës. Kur u mësua se votimi përfundimtar nuk do të mbahej, një pjesë e protestuesve tentoi t'u bllokonte deputetëve daljen nga ndërtesa. Policia ndërhyri me gaz lotsjellës dhe topa uji për t'i shpërndarë, ndërsa disa prej protestuesve hodhën fishekë sinjalizues dhe petarda.

Naser Syla, drejtor i emergjencës në një spital të Prishtinës, tha se 12 persona u lënduan, 11 prej tyre civilë.

Ndryshimet që ndezën protestën parashikonin tre gjëra: kufizimin e dënimeve në maksimum 15 vjet, mundësinë që dënimet të vuhen në Kosovë dhe të drejtën e ankesës në Gjykatën Supreme të vendit. Kritikët e gjykatës i kanë cilësuar vendimet e saj si tepër ndëshkuese. Projektligji kishte kaluar në leximin e parë po të hënën, më herët gjatë ditës, por Kuvendi e ndërpreu seancën para se të mbahej votimi i dytë.

Nisma vjen pas aktgjykimeve të 16 shtatorit, me të cilat ish-presidenti Hashim Thaçi dhe tre ish-komandantë të tjerë të UÇK-së u shpallën fajtorë për krime lufte. Thaçi u dënua me 25 vjet burg, ndërsa bashkëpandehurit e tij morën dënime nga 13 deri në 25 vjet. Të katërt i kanë mohuar akuzat. Vendimet nxitën javë të tëra protestash dhe në fund të shtatorit u dënuan njëzëri nga Kuvendi i Kosovës.

Dhomat e Specializuara u themeluan në vitin 2015 dhe janë pjesë e pavarur e sistemit gjyqësor të Kosovës, me personel ndërkombëtar, të ngarkuara me krimet e kryera gjatë luftës së viteve 1998 deri në 2000. Kosova e krijoi këtë gjykatë nën trysninë e aleatëve perëndimorë, për të ndjekur penalisht krimet e pretenduara të pjesëtarëve të UÇK-së. Selia u vendos jashtë vendit pjesërisht për shkak të shqetësimeve për presion politik dhe kërcënime ndaj dëshmitarëve.

Reforma e gjykatës tashmë është ngatërruar me betejën politike për presidencën. Gjykata Kushtetuese ka vendosur që vendi ka kohë deri më 6 tetor për të zgjedhur presidentin; nëse deputetët dështojnë, Kuvendi shpërndahet dhe Kosova shkon drejt zgjedhjeve të reja të parakohshme.

Partia Demokratike e Kosovës (PDK), partia më e madhe opozitare dhe propozuesja e projektligjit, e ka kushtëzuar mbështetjen për zgjedhjen e presidentit me miratimin e këtyre ndryshimeve. Lëvizja Vetëvendosje, partia qeverisëse e kryeministrit Albin Kurti, kërkon që fillimisht të mbahet votimi për presidentin.