Fondi Sovran i ngujuar në Kushtetuese: gati tre vjet pa vendim për ligjin

Gati tre vjet pasi PDK dhe LDK e çuan në Gjykatën Kushtetuese, ligji për Fondin Sovran ende nuk ka hyrë në fuqi. Bashkë me të ka mbetur pezull edhe një nga projektet më ambicioze ekonomike të Qeverisë: shuarja e Agjencisë Kosovare të Privatizimit (AKP).

Kryeministri Albin Kurti nuk e ka braktisur idenë. Në një takim që zhvilloi ditë më parë me drejtorin e AKP-së, Hekuran Nikqi, ai i bëri të qartë se çështja e shuarjes së agjencisë nuk është mbyllur. Pengesën Kurti e sheh te Kushtetuesja: sipas tij, mungesa e një vendimi përfundimtar e ka bërë të pamundur hyrjen në fuqi të ligjit dhe formimin e Fondit.

Në gjykim janë disa nga ndërmarrjet më të mëdha të vendit. Fondi Sovran është konceptuar si institucion investues dhe zhvillimor i Kosovës, që do të merrte në menaxhim ndërmarrjet publike me karakter komercial, përfshirë Trepçën, KEK-un, Postën, Telekomin, Infrakosin dhe Trainkosin, si edhe asetet me potencial zhvillimor që sot administrohen nga AKP-ja.

Opozita e sheh ligjin si cenim të Kushtetutës. Avokati Faton Fetahu, përfaqësuesi ligjor i PDK-së dhe LDK-së në këtë proces, është i bindur se akti bie ndesh me aktin më të lartë juridik në vend. "Në thelb, është çështje e mbrojtjes së rendit kushtetues dhe e përcaktimit të rregullave mbi të cilat duhet të funksionojë ekonomia e Kosovës", thotë ai. Sipas Fetahut, në kërkesën e dorëzuar argumentohet se 11 nene të ligjit janë në kundërshtim me së paku shtatë nene të Kushtetutës, pretendime që, siç thotë ai, mbështeten në argumente konkrete juridike dhe ekonomike.

Edhe pala që e kontestoi ligjin ankohet për kohën që po zgjat procesi. Fetahu e quan shqetësues faktin që, "pas gati tre vjetësh, pritja për një vendim në një çështje kaq të rëndësishme është shqetësuese". Ai shton: "E kuptojmë se Gjykata Kushtetuese ka pavarësinë e saj në përcaktimin e ritmit të shqyrtimit të lëndëve, por rëndësia e kësaj çështjeje kërkon që vendimi të merret pa vonesa të mëtejshme".

Vetë Gjykata Kushtetuese nuk ka dhënë përgjigje për pyetjet e medias rreth fatit të lëndës.

Ndërkohë, në qarqet ekonomike skepticizmi është i madh. Ekonomisti Fidan Qerimi nuk beson se Qeveria do ta shuajë AKP-në, as se Fondi do të bëhet realitet. Ai kujton se krijimi i Fondit është premtuar që nga fillimi i qeverisjes së Kurtit, por sipas tij "është një premtim dhe është një dëshirë e tij". Edhe nëse realizohet, paralajmëron Qerimi, ai vetëm do ta komplikonte vendimmarrjen dhe menaxhimin e ndërmarrjeve publike, duke e përshkruar si "një hap drejt burokracisë më të lartë".

Kushtrim Ahmeti nga Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë e sheh gjithashtu të vështirë shuarjen e agjencisë. Ai thotë se dyshon shumë që kjo mund të ndodhë, për shkak të ndërlidhjes së AKP-së me rezolutën 1244 dhe të borxheve të vjetra që e mbajnë agjencinë në funksion. Ahmeti e vlerëson përmbajtjen e ligjit si disi problematike në rrethanat aktuale dhe kujton se, që nga lufta, të gjitha qeveritë kanë dështuar të gjejnë zgjidhje për një menaxhim më të mirë të ndërmarrjeve publike.