Finlanda i bashkohet mbrojtjes bërthamore franceze: dhjetë vende evropiane brenda nismës

Helsinki hyri zyrtarisht në arkitekturën bërthamore franceze. Finlanda vendosi t'i "bashkohet" mbrojtjes bërthamore "të avancuar" që presidenti francez Emmanuel Macron u propozoi në mars vendeve evropiane, njoftuan të hënën, më 14 shtator, Parisi dhe Helsinki në një deklaratë të përbashkët.

"Një grup drejtues bërthamor do të ngrihet në muajt e ardhshëm për të nisur zbatimin e këtij bashkëpunimi", thuhet në deklaratën e përbashkët të dy vendeve. Me këtë hap, numri i shteteve evropiane që i janë bashkuar nismës franceze shkon në dhjetë.

Franca është, bashkë me Mbretërinë e Bashkuar, i vetmi vend evropian që zotëron armën atomike. Nisma e saj lidh me mbrojtjen bërthamore franceze shtete të tjera evropiane vullnetare, pa asnjë ndarje të vendimit përfundimtar, i cili mbetet në duart e kreut të shtetit francez.

Presidenti finlandez, Alexander Stubb, shkroi në rrjetin social X se nisma franceze synon "para së gjithash forcimin e sigurisë evropiane" dhe "parandalimin e përshkallëzimeve", pa e "zëvendësuar" "mbrojtjen bërthamore të NATO-s". "Për Finlandën, korniza prioritare e veprimit mbetet NATO-ja dhe Bashkimi Evropian", shtoi ai, duke siguruar se vendi i tij nuk ka ndërmend të ketë armë bërthamore të vendosura "në territorin e tij në kohë paqeje".

Njoftimi u bë në kuadër të një partneriteti të ri strategjik mes Francës dhe Finlandës, i cili u nënshkrua pasditen e së hënës në Helsinki nga ministrat e jashtëm të dy vendeve.

Baza e kësaj politike u hodh në fillim të marsit, kur Macron, në një fjalim të mbajtur në bazën strategjike të Ile-Longue, pranë Brestit, përditësoi doktrinën franceze të mbrojtjes bërthamore. Ideja është projektimi i mbrojtjes franceze drejt aleatëve evropianë, sidomos përmes stërvitjeve të përbashkëta dhe, potencialisht, vendosjeve të përkohshme të elementeve të forcave bërthamore franceze jashtë Francës, duke ruajtur njëkohësisht kontrollin kombëtar mbi armën.

Tetë vende ishin lidhur që në fillim me doktrinën e re: Mbretëria e Bashkuar, Gjermania, Polonia, Holanda, Belgjika, Greqia, Suedia dhe Danimarka. Atyre iu bashkua në maj Norvegjia.

Për Finlandën, hapi vjen pas një kthese të thellë strategjike. Me një kufi tokësor prej 1340 kilometrash me Rusinë, vendi ka forcuar qëndrimin e tij mbrojtës që nga nisja e pushtimit të Ukrainës nga ushtria ruse, në shkurt të vitit 2022. Duke i dhënë fund disa dekadave mosbashkërendimi ushtarak, Finlanda u anëtarësua në NATO në prill të vitit 2023. Në qershor, Parlamenti finlandez miratoi një legjislacion të ri që hoqi ndalimin e plotë të armëve bërthamore në vend.