ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Flávio Bolsonaro, i cili hyri në garë në vend të babait që vuan 27 vjet burg për tentativë grushti shteti, doli përpara presidentit Lula me mbi dy pikë përqindjeje. Përballja vendimtare mes tyre do të zhvillohet më 25 tetor.
Brazili do të shkojë në balotazh. Flávio Bolsonaro, kandidati 45-vjeçar i Partisë Liberale (PL) dhe djali i ish-presidentit të burgosur Jair Bolsonaro, doli i pari në raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale të së dielës, më 4 tetor, duke lënë pas presidentin e majtë në detyrë, Luiz Inácio Lula da Silva. Asnjëri prej tyre nuk e kaloi pragun prej 50 për qind që do të siguronte fitoren pa raund të dytë, prandaj të dy do të përballen sërish më 25 tetor.
Me 98,81 për qind të votave të numëruara, Bolsonaro kishte 47,24 për qind, ndërsa Lula 44,91 për qind. Gjatë fushatës, sondazhet e kishin paraqitur presidentin 80-vjeçar paksa përpara, ndaj rezultati i sfiduesit i tejkaloi pritshmëritë. Tani ai e nis raundin e dytë si favorit, edhe sepse pritet të përfitojë nga votat e kandidatëve të tjerë të djathtë që u eliminuan, mes tyre Ronaldo Caiado dhe Renan Santos, me nga 2,2 për qind secili.
E djathta ekstreme pati një natë më të fortë nga ç'pritej edhe përtej garës presidenciale. Gruaja e Jair Bolsonaros, Michelle Bolsonaro, dhe djali i tij i dytë, Carlos Bolsonaro, fituan vende në Senat, ndërsa djali më i vogël, Jair Renan, u zgjodh në dhomën e ulët të Kongresit. Ish-ministri i Infrastrukturës në qeverinë Bolsonaro, Tarcísio de Freitas, u rizgjodh guvernator i São Paulos, shtetit më të populluar dhe më të rëndësishëm ekonomikisht të vendit. Rreth 159 milionë votues ishin thirrur të zgjidhnin, përveç presidentit, 27 guvernatorë, 513 anëtarët e dhomës së ulët dhe 54 nga 81 vendet e Senatit.
Të dy kandidatët e paraqitën votimin si një zgjedhje ekzistenciale. Pasi votoi në São Bernardo do Campo, qendrën industriale pranë São Paulos ku nisi karrierën politike, Lula u tha gazetarëve: "Populli do të duhet të zgjedhë mes forcimit të demokracisë dhe barbarisë." Në Rio, Flávio Bolsonaro premtoi të "çlirojë popullin brazilian" dhe u bëri thirrje brazilianëve t'i japin fund asaj që e quajti "epoka e prapambetjes" e Lulës. "Brazili ka nevojë për ndryshim, Brazili nuk duron më kaq shumë vuajtje, kaq shumë taksa të larta, kaq shumë gra të vrara, kaq shumë persekutim politik", deklaroi ai, duke shtuar: "Jam më se gati ta udhëheq këtë vend dhe t'u jap familjeve braziliane të drejtën të ëndërrojnë sërish."
Hija e babait mbetet në qendër të garës. Jair Bolsonaro, president nga viti 2019 deri në 2022, vuan një dënim prej 27 vitesh burg për organizimin e një tentative të dështuar grushti shteti pas humbjes në zgjedhjet e 2022-shit, të cilat Lula i fitoi me më pak se 2 për qind diferencë, rezultati më i ngushtë në historinë e vendit. Pas atyre zgjedhjeve, më 8 janar 2023, mbështetësit e tij dëmtuan ndërtesat qeveritare në Brasília. Ish-presidentit i ishte ndaluar rikandidimi edhe para dënimit, ndaj ai mbështeti djalin e madh për ta zëvendësuar. Flávio Bolsonaro ka premtuar se, nëse zgjidhet, do t'u japë amnisti babait dhe mbështetësve të përfshirë në trazirat e 8 janarit, dhe shpreson që presidenca t'i japë mundësinë ta lirojë atë.
Kampi i Lulës e sheh balotazhin si një betejë kundër kthimit të klanit Bolsonaro. "Demokracia braziliane është në rrezik", tha Talíria Petrone, deputete e majtë nga Rio, e cila u bëri thirrje votuesve të votojnë taktikisht. Edhe Bolsonaro u ka kërkuar konservatorëve të njëjtën gjë. Lula, nga ana e tij, ka vënë në dukje lidhjet e kundërshtarit me pjesëtarë të botës së krimit në Rio, përfshirë faktin se dikur ka punësuar të afërm të ngushtë të një vrasësi me pagesë të njohur.
Krimi dhe kostoja e jetesës kanë dominuar shqetësimet e votuesve, krahas sovranitetit, ekonomisë dhe korrupsionit. Bolsonaro premton dorë të hekurt ndaj krimit dhe shtrëngim buxhetor. Ai nuk e humbi terrenin as pasi u bë e ditur se është objekt i një hetimi për korrupsion dhe pastrim parash, lidhur me financimin e një filmi që lavdëron babain e tij. E djathta, nga ana e saj, i kujton vazhdimisht votuesve se Lula kaloi mbi tetëmbëdhjetë muaj në burg për korrupsion në vitet 2018-2019, para se dënimi t'i anulohej për arsye procedurale. Presidenti, i rikthyer në pushtet në vitin 2023, njihet për programet sociale që në vitet 2000 nxorën miliona njerëz nga varfëria dhe kërkon një mandat të katërt jo të njëpasnjëshëm, pas fitoreve në 2002, 2006 dhe 2022.
Fushata u ndez edhe nga një çështje fetare. Spekulimet se Bolsonaro, besimtar ungjillor, mund ta hiqte Zonjën Tonë të Aparecidës nga statusi i mbrojtëses së vendit shkaktuan zemërim në mbarë Brazilin. Konferenca Episkopale e Brazilit, organizata e peshkopëve katolikë, publikoi në rrjetin X një mesazh të lexuar si një goditje e tërthortë ndaj tij: "Zoti na dhëntë mençuri dhe guxim për të ndërtuar së bashku një Brazil të pajtuar, sovran, të drejtë dhe vëllazëror."
Në sfond qëndron edhe Uashingtoni. Presidenti amerikan Donald Trump tha se i ndjek zgjedhjet braziliane "nga shumë afër". Ai nuk e ka mbështetur hapur Flávio Bolsonaron, por që nga procesi gjyqësor i vitit 2025 kundër aleatit të tij Jair Bolsonaro ka vendosur tarifa doganore ndaj Brazilit dhe sanksione ndaj disa zyrtarëve dhe gjyqtarëve të lartë. Lula e bëri sovranitetin shtyllë të fushatës, i kërkoi homologut amerikan të mos "përzihet" në zgjedhje dhe e akuzoi se po përpiqej ta anonte votën në favor të Bolsonaros për ta "kolonizuar" Brazilin dhe për t'i përvetësuar burimet natyrore. Në korrik, Brazili u refuzoi viza dy zyrtarëve të Departamentit amerikan të Shtetit, të cilët sipas autoriteteve braziliane po përpiqeshin të mbillnin dyshime për sistemin zgjedhor, akuzë që SHBA-ja e cilësoi "të pabazë". Të dielën, kryetari i Gjykatës së Lartë Zgjedhore deklaroi se nuk u gjet asnjë provë ndërhyrjeje ndërkombëtare.
Bolsonaro, nga ana e tij, ka premtuar marrëdhënie më të ngushta me Trumpin. Më herët këtë vit ai loboi me sukses që SHBA-ja t'i shpallte organizata terroriste dy bandat më të mëdha braziliane, ndërsa raportohet se u ka thënë diplomatëve të huaj se makinat e votimit në Brazil kanë të njëjtën origjinë me ato të Venezuelës, pretendim i pavërtetë. Një fitore e tij ka gjasa ta fusë Brazilin në koalicionin amerikan "Mburoja e Amerikave" kundër trafikut të drogës, megjithëse ai premton të ruajë një marrëdhënie "pragmatike ekonomikisht" me Kinën, e cila ka kaluar SHBA-në si partneri më i madh tregtar i Brazilit dhe është blerëse kyçe e sojës dhe e mishit të viçit brazilian.
Pjesa më e madhe e Amerikës Latine ka zgjedhur tashmë presidentë të djathtë të afërt me administratën Trump, mes tyre në Kolumbi dhe Peru. Më 25 tetor, vendi më i madh dhe ekonomia më e madhe e rajonit do të vendosë nëse do të ndjekë të njëjtën rrugë.
Invalidët e UÇK-së, familjarët e dëshmorëve dhe të të zhdukurve, si dhe viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës që jetojnë jashtë vendit lirohen nga tarifat për dokumente. Vendimi i MPJD-së është në fuqi që nga 14 tetori 2026.
