Dhjetë pika për pas 16 shtatorit: Surroi kërkon platformë të përbashkët për Kosovën

Një dokument me dhjetë pika dhe me afate deri në vitin 2028 është propozimi i fundit për mënyrën se si Kosova duhet të reagojë ndaj aktgjykimit të 16 shtatorit ndaj katër ish-krerëve të UÇK-së. Skicën e ka paraqitur publicisti Veton Surroi dhe e ka pagëzuar "Platformë konsensuale e Kosovës", me veprime të parashikuara për periudhën 2026-2028.

Në thelb të saj qëndron një kërkesë politike: që Kuvendi i Kosovës të bashkojë partitë parlamentare rreth një politike të vetme shtetërore për pasojat juridike, politike dhe shoqërore të aktgjykimit. Sipas Surroit, qëndrimet e përbashkëta do të përmblidheshin në një rezolutë të Kuvendit dhe në një plan veprimi.

Pika e dytë e skicës ngre parimin që Surroi e vendos si gur themeli të gjithë dokumentit: përgjegjësia penale është individuale dhe nuk duhet të shndërrohet në fajësi kolektive të UÇK-së apo të shtetit të Kosovës. Në të njëjtin kuadër ai fut edhe të drejtën e të akuzuarve për proces të drejtë e për përdorim të plotë të mjeteve juridike, si dhe të drejtën e viktimave për njohje, për të vërtetën dhe për drejtësi.

Sa i përket vetë aktgjykimit, Surroi thekson se ai i shkallës së parë mund të kundërshtohet vetëm përmes mjeteve juridike të parapara në kuadrin ligjor të Dhomave të Specializuara, përfshirë procedurën e Apelit. Vetëm pas shterimit të këtyre mjeteve, shkruan ai, shkeljet eventuale të të drejtave të njeriut mund të adresohen para Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, nëse plotësohen kushtet për juridiksion.

Nga kjo pikë platforma kalon në terren diplomatik. Një prej propozimeve lidhet me anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës gjatë vitit 2027, si rrugë që do t'u siguronte qytetarëve qasje në sistemin evropian të mbrojtjes së të drejtave të njeriut. Një tjetër kërkon hapjen e një dialogu me Bashkimin Evropian për një udhërrëfyes mbi përfundimin e mandatit të Dhomave të Specializuara dhe të Zyrës së Prokurorit të Specializuar, me synimin politik që ky proces të mbyllet deri në fund të vitit 2028, i lidhur me përfundimin e procedurave gjyqësore, me detyrimet ndaj viktimave dhe me kërkesat kushtetuese.

Surroi propozon gjithashtu një këmbim të ri letrash ndërmjet presidentit të Kosovës dhe përfaqësuesit përkatës të BE-së, duke theksuar se një veprim i tillë nuk do të duhej të ndërhynte në procedurat gjyqësore apo në pavarësinë e trupave gjykues. Në planin ndërkombëtar, skica kërkon edhe një proces pasues të shqyrtimit të raportit të vitit 2011 dhe të Rezolutës 1782 të Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës, duke bërë dallim ndërmjet pretendimeve, çështjeve të hetuara, akuzave dhe fakteve të provuara në gjykim. Paralelisht, Kosova do të kërkonte nga BE-ja avancimin e shqyrtimit të aplikimit për anëtarësim dhe marrjen e statusit të vendit kandidat, të lidhura me reformat demokratike dhe përmbushjen e standardeve evropiane.