Gjykata siriane dënon me vdekje Bashar al-Assadin dhe të vëllanë për krime lufte

Një gjykatë siriane ka dënuar me vdekje në mungesë ish-presidentin Bashar al-Assad dhe të vëllanë, Maher, për krime kundër njerëzimit dhe krime lufte të kryera gjatë 14 vjetëve të luftës civile, në të cilën vlerësohet se humbën jetën rreth gjysmë milioni njerëz.

Sipas gjykatës, Bashar al-Assad u dënua me vdekje për "vrasje të paramenduar dhe të qëllimshme të më shumë se një personi dhe të fëmijëve", si dhe për "torturë, arrestime arbitrare dhe krime kundër njerëzimit".

Të dy vëllezërit u larguan drejt Moskës pasi u rrëzuan nga një ofensivë e rrufeshme e rebelëve në dhjetor të vitit 2024, e cila e përmbysi regjimin diktatorial brenda vetëm 11 ditësh. Maher al-Assad komandonte divizionin e katërt, të frikshëm, dhe konsiderohej zyrtari më i lartë i sigurisë i regjimit. Të dy mbikëqyrën një shtypje brutale, në të cilën forcat qeveritare vranë, arrestuan dhe torturuan pa dallim për të shuar protestat që nisën në vitin 2011.

Gjykata tha se do të ndjekë rrugët ligjore ndërkombëtare për t'i vënë përpara drejtësisë dy burrat, por autoritetet ruse më parë kanë refuzuar kërkesat për ekstradimin e ish-aleatëve të tyre sirianë.

Në të njëjtin proces u dënua me vdekje edhe Atef Najib, kushëriri i Assadit dhe ish-shefi i sigurisë politike në Daraa. Najib mbahet përgjegjës për torturën e një grupi prej 15 djemsh të rinj, të cilët në vitin 2011 kishin shkruar në një mur parulla kundër Assadit — një ngjarje që ndezi protestat masive në provincën jugore të Daraas dhe që më pas u përhap në pjesën tjetër të vendit.

Gjykimi i Najibit pati një jehonë të gjerë, me pamje ku ai shihej duke ndjekur seancat i veshur me uniformë burgu dhe i mbajtur në një kafaz brenda sallës. Qeveria siriane e ka paraqitur këtë gjykim si një rast historik në përpjekjet e saj për drejtësi tranzicionale.

Siria ka njohur shpërthime dhune edhe në epokën e pas-Assadit. Rreth 1.500 civilë, kryesisht alavitë, u vranë në një valë vrasjesh hakmarrëse në mars të vitit 2025, pasi militantë besnikë ndaj al-Assadit sulmuan forcat e sigurisë. Al-Assad i përkiste sektit islamik alavit — një grup pakicë në Siri — dhe gëzonte mbështetje të fortë në zonën bregdetare të këtij komuniteti gjatë sundimit të tij.

Në korrik të vitit 2025, më shumë se 1.700 persona u vranë në masakra në provincën me shumicë druze të Suweidas, kur përleshjet lokale degjeneruan në vrasje sektare. Dhuna e nivelit të ulët ka vijuar deri sot në veri të Sirisë, duke i vënë në shënjestër veçanërisht civilët alavitë.

Autoritetet siriane kanë ndërmarrë hapa drejt drejtësisë tranzicionale, duke ngritur komisione dhe duke arrestuar zyrtarë të epokës së Assadit, në përpjekje për t'i dhënë fund dhunës ndërkomunitare.