ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Kryeministri britanik Andy Burnham ka pranuar kërkesën e Arabisë Saudite për mbështetje ushtarake: një avion i vetëm rimbushjeje i RAF-së do t'i ndihmojë avionët saudianë të rrëzojnë raketat dhe dronët e hutive. Është vendimi i tij i parë ushtarak në detyrë.
Një avion i vetëm rimbushës i Forcave Ajrore Britanike do të hyjë brenda ditëve të ardhshme në ekuacionin ushtarak të Gadishullit Arabik. Kryeministri britanik, Andy Burnham, konfirmoi se Londra pranoi kërkesën e Arabisë Saudite për mbështetje ushtarake, duke ofruar "rimbushje mbrojtëse ajër-ajër" për avionët luftarakë saudianë që përballen me atakimet e rebelëve hutitë në Jemen, të mbështetur nga Irani.
"Kemi marrë një kërkesë nga Arabia Saudite për mbështetje ushtarake dhe … e pranova atë kërkesë për rimbushje mbrojtëse ajër-ajër. Për presionet e kostos së jetesës dhe veprimin për të siguruar interesat e Britanisë, të regjionit më të gjerë … duhet t'i mbajmë të hapura ato rrugë", u tha Burnham gazetarëve që udhëtonin me të drejt Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork.
Sipas zyrtarëve britanikë, mbështetja mbrojtëse nënkupton ndihmën që u jepet avionëve të forcave ajrore saudite për t'i rrëzuar raketat dhe dronët hutitë që vijnë drejt territorit. Zyrtarë të qeverisë britanike e përshkruajtën ofertën si "të kufizuar në kohë" dhe të mundshme, në rastin e parë, të zgjasë "për javë të tëra". Për bazimin dhe kohëzgjatjen mbeten dy versione që nuk përputhen: sipas BBC-së, bëhet fjalë për një avion të vetëm Voyager me bazë në RAF Akrotiri në Qipro, me nisje të mundshme brenda ditëve; sipas The Guardian, një Voyager i RAF-së do t'i ndihmojë avionët saudianë "për disa javë", pa përcaktuar asnjë bazë.
Po ashtu i pazgjidhur mbetet edhe konteksti i vendimit. The Guardian e lidh dislokimin me avancimin e luftëtarëve hutitë në zona pranë ngushticës kyçe Bab al-Mandab, duke e vendosur çështjen në kuadrin e mbajtjes së rrjedhës së naftës nga Gulfi. BBC, nga ana tjetër, e lidh me atakimet e ditëve të fundit me dronë dhe raketa balistike që hutitë pohojnë se i kanë kryer mbi kryeqytetin saudit Rijad dhe mbi objekte energjetike në bregdetin e Detit të Kuq, si edhe me marrjen nën kontroll të qytetit portual strategjik Mokha dhe të ishullit Perim, porta hyrëse drejt Detit të Kuq.
Dallim ka edhe në atë se kush e formësoi vendimin: BBC thotë se Burnham e pranoi kërkesën saudite me këshillën e sekretarit të Mbrojtjes, Wes Streeting, dhe të sekretarit të Punëve të Jashtme, Ed Miliband, ndërsa The Guardian ia atribuon vendimin vetëm Burnhamit, pa përmendur asnjë këshillë ministrore. Edhe për mbështetjen ekzistuese britanike versionet nuk pajtohen: sipas The Guardian, mbështetja operacionale e RAF-së vjen përveç sistemit britanik të mbrojtjes ajrore Sky Sabre që është tashmë në funksion, ndërsa ministri i Energjisë, Martin McCluskey, javën e kaluar u tha deputetëve se Britania po "ofronte mbështetje për mbrojtje ajrore" për Arabinë Saudite përmes partneritetit të mbrojtjes që kanë, pa specifikuar sistem dhe pa u futur në pyetjet për aktivitetin operacional ushtarak.
Hutitë janë të kyçur në luftë civile me qeverinë e njohur ndërkombëtarisht të Jemenit, e cila mbështetet nga Arabia Saudite. Për Rijadin, rrugët detare përmes Detit të Kuq dhe ngushtica Bab al-Mandab janë shtylla e eksportit: ky ujor është shfrytëzuar si rrugë alternative për eksportet e naftës, duke shmangur çrregullimet në ngushticën e Hormuzit.
Burnham e lidhi hapur vendimin ushtarak me ekonominë shtëpiake. "I kthehem pikës që e bëra për presionet e kostos së jetesës dhe veprimit për të siguruar interesat e Britanisë dhe të regjionit më të gjerë", tha ai, duke shtuar: "Sepse natyrisht Arabia Saudite po përjeton atakime, po shikon çrregullime të mundshme të mëtejshme, dhe duhet t'i mbajmë të hapura ato rrugë, e prandaj edhe pajtimi ynë me kërkesën." Trazirat në Lindjen e Mesme i kanë rritur çmimet globale të energjisë, duke e vendosur ekonominë britanike nën presion inflacionist dhe duke i shtyrë kostot e huamarrjes qeveritare në nivelet më të larta të shumë vitesh, vetëm javë para buxhetit të parë vendimtar të qeverisë së re.
Në Nju Jork, Burnham pritet të kërkojë nga presidenti amerikan Donald Trump zbutjen e konfliktit në Iran, në takimin e tyre të parë, të planifikuar për të martën. "Sigurisht që mesazhi është se duam të shohim një fund të konfliktit sa më shpejt që të jetë e mundur dhe jemi të gatshëm të luajmë rolin tonë", u shpreh ai, i pyetur nëse do t'i ngrejë temën në bisedimet me Trumpin. Kryeministri britanik paralajmëroi se "retë e zeza të paqëndrueshmërisë globale" po i godasin drejtpërdrejt jetët e njerëzve në mbarë botën.
Sipas burimeve qeveritare, Burnham do të provojë një "rrugë të tretë" në marrëdhënien me Trumpin, as aq kundërshtuese sa kryeministri kanadez Mark Carney, as publikisht lajkatare sa qasja e hershme e paraardhësit të tij, Keir Starmer. Njerëz brenda qeverisë thonë se Trump mbetet i zemëruar për refuzimin britanik të mbështetjes ndaj veprimit të tij ushtarak në Iran, me tensione të vazhdueshme edhe për nivelet e shpenzimeve të mbrojtjes, ndërsa nxjerrin njëfarë ngushëllimi nga reagimi i tij i heshtur ndaj sanksioneve britanike mbi tregtinë me vendbanimet izraelite në Bregun Perëndimor. Analistët vlerësojnë se balanca e rrezikut për marrëdhënien dypalëshe ka ndryshuar krahasuar me kohën e Starmerit, me republikanët përballë zgjedhjeve të vështira të gjysmës së mandatit dhe me vlerësimet personale të Trumpit në rënie të thellë. Trump, sipas të njëjtit lexim, ka gjasa të jetë më i fokusuar në takimin me presidentin kinez Xi Jinping dhe në fjalimin e tij para Asamblesë së Përgjithshme, që vjen pak para bisedimeve të së martës. Burnham pritet po ashtu t'i sinjalizojë Trumpit se është në favor të më shumë shpimeve në Detin e Veriut, ndërsa fusha e gazit Jackdaw ka gjasa të marrë dritën e gjelbër brenda javësh.
Mbështetja britanike nuk vjen pa precedent. Në janar 2024, Britania u bashkua me SHBA-në në goditje ajrore kundër objektivave hutite në tërë Jemenin. Kryeministri i atëhershëm, Rishi Sunak, deklaroi se Britania "veproi në vetëmbrojtje" pas shënjestrimit të anijeve nga hutitë, përfshirë një luftanije të Marinës Mbretërore, dhe i cilësoi goditjet "të nevojshme, proporcionale dhe të shënjestruara". Gjatë 2024-s pasuan edhe goditje të tjera të përbashkëta britaniko-amerikane.
Sinjali për angazhim europian ishte dhënë edhe nga sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, i cili javën e kaluar në një intervistë për BBC-në lëshoi të kuptohet se mbështetja europiane për Arabinë Saudite ishte e mundshme: "Nuk do të surprizohesha nëse po zhvillohen disa telefonata mes aleatëve europianë, 'hej, si do ta trajtojmë këtë?'." Ai shtoi: "Të shohim çfarë ndodh, dhe nëse NATO-ja mund të ndihmojë, ne do të jemi gjithmonë të gatshëm për ndihmë."
Përveç Lindjes së Mesme, lufta në Ukrainë dhe inteligjenca artificiale pritet të dominojnë takimet e Burnhamit në Asamblenë e Përgjithshme, ku fjalimi i tij pritet të fokusohet në shfrytëzimin e fuqisë së inteligjencës artificiale. Në udhëtim me të është ministri i Inteligjencës Artificiale, Kanishka Narayan. Sfondi i sigurisë mbetet i rëndë: udhëheqës europianë paralajmërojnë se Rusia mund të nisë brenda muajsh një atak me dronë ose raketa mbi territorin e NATO-s, për ta testuar forcën e aleancës.
Ministria e Mbrojtjes e Serbisë promovoi një dokumentar që lartëson korpusin e Prishtinës, njësinë dy komandantët e së cilës u dënuan në Hagë për krime lufte. Në premierën në Nish ishte i pranishëm edhe njëri prej tyre, Vlladimir Llazareviqi.
