ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Brukseli po harton për herë të parë data të synuara për katër vende kandidate që të mbyllin fazat kryesore të negociatave. Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Bosnja e Hercegovina nuk janë në këtë listë, ndërsa Serbia, Gjeorgjia dhe Turqia mbeten të ngrira.
Kosova nuk do të marrë një udhërrëfyes me afate drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian, të paktën jo në këtë fazë. Të njëjtën përgjigje marrin edhe Maqedonia e Veriut dhe Bosnja e Hercegovina, ndërsa Brukseli po shqyrton për herë të parë caktimin e datave të synuara për Malin e Zi, Ukrainën, Moldavinë dhe Shqipërinë, që këto të përfundojnë fazat kryesore të bisedimeve të pranimit.
Planet janë në hartim e sipër brenda Komisionit Evropian. Dy zyrtarë të lartë të Komisionit që punojnë mbi draftpropozimet, të cilët folën për POLITICO në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së çështjes, thanë se po shqyrtohen "udhërrëfyes" të synuar për katër vendet që konsiderohen më afër anëtarësimit. Qëllimi është përshpejtimi i një procesi që zgjat prej dekadash.
Ndryshimi është thelbësor. Brukseli i ka mbështetur prej kohësh aspiratat e këtyre vendeve, por ato përballen ende me përparim të ngadaltë dhe pa një horizont të qartë se kur mund të pranohen zyrtarisht. Udhërrëfyesit do të ishin hera e parë që katër kandidatëve u jepet garanci se, nëse vazhdojnë me reformat thelbësore, do të pranohen, bashkë me afate kohore treguese për mbylljen e negociatave.
Sipas njërit prej zyrtarëve, planet do të bëjnë më të qartë se çfarë pritet nga secili kandidat, por do të krijojnë detyrime edhe për shtetet anëtare, miratimi i të cilave është i domosdoshëm që procesi të ecë përpara. Ato përcaktojnë gjithashtu data të përafërta se kur do të mbyllen zyrtarisht grupet e reformave, të njohura si grupe negociuese, që janë pikat kyçe në rrugën drejt anëtarësimit.
Një zëdhënës i Komisionit i konfirmoi planet e reja, duke thënë se ato "do të ofrojnë një rrugë drejt përfundimit të negociatave të pranimit. Ato do të përcaktojnë një listë të qartë përparësish: afate kohore dhe rezultate për të ndihmuar kandidatët më të përparuar të përfundojnë reformat e nevojshme".
Ky hap përputhet me premtimin e presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e cila në fjalimin për Gjendjen e Unionit në fillim të shtatorit foli për mbështetje të synuar për vendet kandidate "që kanë bërë më shumë përparim".
Pjesa tjetër e kandidatëve mbetet prapa. Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Bosnja e Hercegovina, vende në një fazë më të hershme të procesit, nuk do të përfshihen në këtë fazë, sipas zyrtarëve. Jashtë mbeten edhe Gjeorgjia, Turqia dhe Serbia, aplikimet e të cilave janë ndalur për shkak të shqetësimeve për prapambetjen demokratike dhe gjyqësore.
Pas këtij nxitimi qëndron llogaria gjeopolitike. Udhëheqësit e BE-së po u drejtohen gjithnjë e më shumë demokracive të tjera të hapura ndaj tregtisë, sidomos në fqinjësinë e tyre, në një kohë tensionesh me partnerë si SHBA-ja, praktikash armiqësore nga Kina dhe kërcënimesh nga Rusia. Zyrtarët shqetësohen se rruga e gjatë drejt anëtarësimit i ekspozon anëtarët e ardhshëm ndaj zhgënjimit ose ndaj presionit të rivalëve për të hequr dorë nga synimi evropian.
Në paralel, edhe vetë blloku po përgatitet për zgjerimin. Politikat e BE-së për fazën e parazgjerimit po i nënshtrohen një rishikimi të veçantë, të udhëhequr nga Alexandre Adam, këshilltar i ngushtë i von der Leyen, i cili do t'u paraqitet zyrtarëve të lartë më 6 tetor. Von der Leyen dhe komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, do të propozojnë ndryshime në funksionimin e brendshëm të Unionit, me masa mbrojtëse ndaj anëtarëve të rinj, që mund të përfshijnë klauzola emergjence dhe periudha tranzicioni. Drafti argumenton se ligjet themelore të BE-së nuk kanë nevojë të ndryshohen për t'iu përgjigjur shqetësimeve që lidhen me zgjerimin.
Kujdesi i kryeqyteteve evropiane ka një emër konkret: Hungaria. Regresi i saj nën kryeministrin Viktor Orbán dhe përdorimi i vetos për të bllokuar sanksionet ndaj Rusisë dhe mbështetjen për Ukrainën i kanë bërë shtetet anëtare më të ndjeshme ndaj mënyrës si pranohen vendet e reja. Çdo hap i kandidatëve kërkon mbështetjen unanime të anëtarëve aktualë.
Prova e parë politike vjen në mes të tetorit. Udhëheqësit kombëtarë do ta diskutojnë zgjerimin në një samit dyditor në Bruksel që nis më 15 tetor, ku Komisioni do të kërkojë mbështetjen e tyre. Kos ka thënë se shpreson për një "vjeshtë të zgjerimit", ndërsa von der Leyen udhëton këtë javë në Ballkanin Perëndimor për bisedime me udhëheqësit e Malit të Zi, Shqipërisë, Maqedonisë së Veriut dhe Kosovës.
Invalidët e UÇK-së, familjarët e dëshmorëve dhe të të zhdukurve, si dhe viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës që jetojnë jashtë vendit lirohen nga tarifat për dokumente. Vendimi i MPJD-së është në fuqi që nga 14 tetori 2026.
