Avokati i Popullit kundër Speciales: pa kontroll demokratik nga institucionet e Kosovës

Avokati i Popullit u ka kërkuar financuesve të Gjykatës Speciale të shqyrtojnë të gjitha provat në procesin gjyqësor ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK). Thirrja vjen bashkë me një raport që e përshkruan gjykatën si institucion që nuk u është nënshtruar monitorimit dhe kontrollit demokratik të institucioneve të Kosovës.

Raporti ex officio për Dhomat e Specializuara të Kosovës dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar u prezantua sot në një tryezë diskutimi në Prishtinë. Avokati i Popullit, i cili në raportimet për ngjarjen identifikohet herë si Naim Qelaj e herë si Avni Qelaj, e paraqiti gjetjen qendrore duke cituar dokumentin: "Gjykata Speciale nuk i është nënshtruar monitorimit dhe kontrollit demokratik nga institucionet e Republikës së Kosovës, duke krijuar mungesë të transparencës dhe llogaridhënies ndaj qytetarëve dhe institucioneve të Kosovës".

Sipas Qelajt, mungesa e një elementi vendor dhe e mbikëqyrjes nga institucionet e Kosovës ngre shqetësime edhe për respektimin e standardeve të një procesi të drejtë dhe të paanshëm. Prej këtu buron edhe kërkesa e tij drejtuar atyre që e mbajnë financiarisht gjykatën. "Kam kërkuar nga financuesit e kësaj gjykate t’i shqyrtojnë të gjitha provat dhe të binden se kjo gjykatë nuk është e drejtë", deklaroi ai.

Raporti nuk ndalet vetëm te çështja e mbikëqyrjes. Ai trajton kohëzgjatjen e paraburgimit, barazinë e armëve mes palëve, pranueshmërinë e provave, monitorimin e komunikimeve dhe pavarësinë e mekanizmave mbikëqyrës.

Në të njëjtën tryezë, Burim Tahiri, këshilltar i lartë juridik në Departamentin për Çështje Juridike të IAP-së, u përpoq të vizatonte kufijtë e dokumentit. Sipas tij, "raporti nuk ka për qëllim ndërhyrjen në rastet që po trajtohen pranë Dhomave të Specializuara, por ngre shqetësime lidhur me standardet e përcaktuara për një gjykim të drejtë dhe të paanshëm, lirinë dhe sigurinë, efikasitetin e mjeteve juridike, si dhe transparencën dhe llogaridhënien institucionale".

Rekomandimet u drejtohen dy adresave. Brenda vendit, Avokati i Popullit kërkon që Kuvendi dhe Qeveria e Kosovës të mbështesin krijimin e një mekanizmi të pavarur dhe profesional për monitorimin e procedurave gjyqësore në Dhomat e Specializuara. Jashtë vendit, raporti rekomandon që shqetësimet e identifikuara t’u adresohen Këshillit të Evropës dhe mekanizmave të tjerë ndërkombëtarë.

Qëllimi i deklaruar i raportit është të trajtojë transparencën, llogaridhënien dhe respektimin e standardeve të procesit të drejtë në funksionimin e Dhomave të Specializuara dhe të Zyrës së Prokurorit të Specializuar.