Afati kushtetues: "Haxhiu mund ta mbajë detyrën e presidentes vetëm deri më 4 tetor"

Një datë e vetme, 4 tetori, është vënë në qendër të debatit për legjitimitetin e ushtrimit të detyrës së presidentes së Kosovës. Vullnet Bugaqku nga Instituti Demokratik i Kosovës (KDI) vlerëson se kryetarja e Kuvendit dhe ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, mund ta mbajë këtë funksion vetëm deri në atë ditë, ndërsa pas skadimit të periudhës gjashtëmujore, sipas tij, nuk do ta ketë më këtë të drejtë.

Argumenti i tij mbështetet te neni 90, paragrafi 3 i Kushtetutës së Republikës së Kosovës. "Unë kam një qëndrim kështu, personal edhe profesional sa i përket kësaj çështjeje, të bazuar në nenin 90 të Kushtetutës së Republikës së Kosovës, të paragrafit 3 atje. Është shumë e qartë fjalia kur thuhet që posti i ushtruesit të detyrës së Presidentit nuk mund të ushtrohet më gjatë sesa një periudhë prej gjashtë muajsh", tha ai për Ekonomia Online.

Sipas Bugaqkut, formulimi i kësaj dispozite nënkupton dy gjëra njëkohësisht: një ndalesë dhe një afat maksimal. "Pra mënyra se qysh është shkruar në kuptimin tekstual norma kushtetuese në fjalë, të lë me nënkuptu dy elemente. Pra, i sqaron dy aspekte. E para është që ka një ndalesë, ky post nuk mund të ushtrohet, thotë, më gjatë sesa një periudhë prej gjashtë muajsh. Pra, ka një ndalesë që nuk mund të ushtrohet më gjatë sesa gjashtë muaj, dhe kjo nënkupton që periudha maksimale kur mund të mbahet funksioni i Presidentit të shtetit nga Kryetari i Kuvendit si ushtrues i detyrës në situatat kur ky post mbetet vakant, ose ka mungesë të përkohshme të Presidentit, është periudha jo më e gjatë se gjashtë muaj", theksoi ai.

Afati, sipas tij, nis të llogaritet nga dita kur posti i presidentit ka mbetur vakant. "Prandaj, për vlerësimin tim deri më datën 4 tetor Kryetari i Kuvendit, apo dhe Kryetarja e Kuvendit, duke e llogaritur afatin prej ditës kur posti i Presidentit ka mbetur vakant, mund ta mbajë funksionin si ushtrues i detyrës së Presidentit të Republikës së Kosovës. Pas kalimit të këtij afati, unë besoj që nuk e ka të drejtën në fjalë; pra, ajo mund të qëndrojë si Kryetare e Kuvendit, por jo edhe ta ketë epitetin apo rolin e ushtruesit të detyrës së Presidentit të shtetit", tha Bugaqku.

Pikëpyetja më e madhe mbetet çfarë ndodh nëse ky afat tejkalohet. Bugaqku pranon se teksti kushtetues nuk e rregullon këtë skenar, por paralajmëron pasoja juridike për çdo veprim të ndërmarrë pas datës së skadimit: "Nuk është e qartësuar. Kushtetuta nuk jep detaje të tjera në rast se nuk respektohet ky afat, në rast se shkelet ky afat. Por nëse eventualisht qëndron edhe më tutje në atë pozicion Kryetarja e Kuvendit, atëherë vendimmarrja e saj është e kontestueshme në çdo aspekt, në të pajtueshmërinë apo jo me Kushtetutën e Republikës së Kosovës. Qoftë dekrete, çdo vendim, çdo sjellje e saj, e cila konsiderohet si ushtruese e detyrës së Presidentit, mund të nxisë dhe është material i mjaftueshëm për ta kontestuar në Gjykatën Kushtetuese".