11 Shtatori në gjykatë: Arabia Saudite lufton për t'i shpëtuar padisë së familjeve

Salla e gjykatës federale të apelit në Manhatan ishte e mbushur të mërkurën me njerëz që e kanë humbur dikë më 11 Shtator. Mbi 100 të afërm të viktimave të sulmeve terroriste ndoqën nga afër seancën ku tre gjyqtarë dëgjuan argumentet për një pyetje që i ndan palët prej vitesh: a mund të vazhdojnë drejt gjyqit pretendimet ligjore kundër Arabisë Saudite?

Përgjigjen nuk e dhanë. Gjyqtarët nuk bënë të ditur se kur do të vendosin, por pyetjet e tyre zbuluan se në këtë padi, që zvarritet prej gati 25 vitesh, mbeten ende shumë çështje ligjore pa u zgjidhur.

Në qendër të procesit është pretendimi se Arabia Saudite u ka dhënë ndihmë të paktën dy prej 19 burrave që rrëmbyen avionët dhe i përplasën në Qendrën Botërore të Tregtisë, në Pentagon dhe në një fushë në Pensilvani. Paditësit, qindra të afërm të viktimave dhe të mbijetuar të plagosur, së bashku me kompani sigurimesh dhe biznese, pretendojnë se punonjës të qeverisë saudite i ndihmuan drejtpërdrejt dhe me vetëdije rrëmbyesit dhe organizatorët e tjerë të komplotit. Sipas tyre, qeveria saudite ushqeu edhe shndërrimin e Al-Kaidës në organizatë terroriste, duke financuar bamirësi që e mbështetnin atë. Avokatët e familjeve pretendojnë gjithashtu se rrëmbyesit u ndihmuan nga një grup udhëheqësish fetarë ekstremistë në Arabinë Saudite.

Mbretëria saudite kërkon të hiqet nga lista e të paditurve, duke u mbështetur te imuniteti sovran, parimi që e mbron një shtet nga ndjekja ligjore në gjykatat e një vendi tjetër. Avokatët e saj argumentojnë se Arabia Saudite dhe Shtetet e Bashkuara ishin partnere gjatë viteve '90 në luftën kundër terrorizmit, kundër Al-Kaidës dhe themeluesit të saj, Osama bin Laden. Ndonëse 15 nga 19 sulmuesit e 11 Shtatorit ishin shtetas sauditë, qeveria saudite e ka mohuar prej kohësh çdo përfshirje në sulme.

Gjatë seancës, gjyqtarët u bënë pyetje të përsëritura avokatëve të të dyja palëve dhe dukeshin të pasigurt se si do t'i përgjigjen kërkesës saudite për imunitet.

Çështja ka arritur në apel pas një vendimi të gushtit 2025 të gjyqtarit federal të distriktit, George B. Daniels, i cili vendosi që rasti mund të vazhdojë në gjykatën federale. Daniels nuk u shpreh për themelin e pretendimeve. Arabia Saudite e kundërshtoi këtë vendim, duke e çuar çështjen para trupit të apelit.

Në të njëjtin proces, disa të paditur të tjerë, mes tyre Irani, talebanët dhe Al-Kaida, janë shpallur tashmë në mungesë, pasi nuk janë paraqitur për t'u mbrojtur.

Për familjet, seanca la shpresë. Terry Strada, bashkëshorti i së cilës, Tom Strada, u vra në sulme, tha se e inkurajoi si prania e mbi 100 të afërmve, ashtu edhe pyetjet e gjyqtarëve. "Ishte vërtet një ditë e mirë për ne", tha ajo pas seancës. "Gjyqtarët bënë pyetje vërtet domethënëse, i goditën pa pushim avokatët sauditë dhe nuk u ndalën. Nuk po e blinin atë që po shisnin saudët."